Vestingen
Vandaag zijn de vesten, dank zij het samenspel van water, glooiende gazons, slingerende wandelpaden, dichte beplantingsmassieven en volwaardig uitgegroeide bomen, een attractief wandel- en rustgebied. Openheid en geborgenheid, prachtige stadsgezichten en idyllische plaatsen wisselen elkaar af in een rijk historisch kader. Het huidig uitzicht is voor een groot deel de vrucht van de parkaanleg die er in de tweede helft van de 19de eeuw werd uitgevoerd.
Als wereldvermaard handelscentrum werd Brugge in de 13de eeuw een krachtige aantrekkingspool. Het gebied binnen de eerste omwalling geraakte spoedig volgebouwd. Nieuwe woonwijken rezen op buiten de bescherming van deze omwalling. In 1297 nam de Franse koning Filips de Schone de stad in en beval nieuwe stadswallen aan te leggen rond de stad. Deze werkzaamheden werden uitgevoerd van 1297 tot 1300. De uiterste punten van de bewoonde agglomeratie werden met elkaar verbonden. Aldus bekwam men een eivormig tracé met een omtrek van +/- 7 km.
In 1360 werd deze verdedigingsmuur fel uitgebreid. De poorten werden uitgebouwd tot monumentale bouwwerken. In de 13de eeuw werden muren gebouwd tussen verschillende stadspoorten en op de stadswallen verrezen molens. De kaart van Marcus Gerards uit 1562 geeft een heel nauwkeurig beeld van het uitzicht van de vestingen in deze periode.
In 1782 besliste het stadsbestuur om de 17de-eeuwse muren en bastions te slopen. Met haar beslissing liep de stad enigszins vooruit op het decreet van Jozef II dat alle steden aanmaande hun vesten te ontmantelen. Verschillende vestingdelen werden in de daaropvolgende jaren met boomrijen beplant.
In de tweede helft van de 19de eeuw werd systematisch werk gemaakt van de omvorming van de vesten tot groene promenade. In 1849 werd een wedstrijd voor een aanlegplan uitgeschreven. De inzending van de enige kandidaat die de oproep beantwoordde, kon de jury niet overtuigen. Een geschikte ontwerper werd naderhand gevonden in de persoon van de Leuvense landschapsarchitect Egidius Rosseels, die in Brugge zijn sporen verdiend had met de aanleg van het Koningin Astridpark. In 1853 werd zijn ontwerp voor de Gentpoortvest goedgekeurd.
Minder goed ging het met het deel van de Smedenvest tot de Ezelpoort dat als boulevard werd omgevormd in 1885. Het einde van de 19de eeuw werd ook fataal voor de vestingwallen langs de Komvest en de Gulden-Vlieslaan, die na sloping en demping als bouwgrond werden verkocht.
Na heel wat protest en discussie werden tenslotte het resterende deel van de Komvest en de Kruisvest als groenzone ingericht.
Het duurde tot in 1879 vooraleer het volgend stuk vesting (de Boeverievest) aan de beurt kwam. Het project werd in handen gegeven van de Gentse landschapsarchitect Hubert Van Hulle. Hij maakte dankbaar gebruik van het goed bewaarde reliëf van dit vestingstuk om er zijn geprefereerde Engelse landschapsstijl toe te passen. De Boeverievest is nu één van de mooiste vestingdelen geworden, rijk aan honderdjarige bomen. Met deze realisatie was Van Hulles succes in Brugge verzekerd. In de volgende jaren kreeg hij de opdracht de Kazernevest (1882), de Begijnenvest (1882) en het deel van de Smedenvest, naar de Smedenpoort (1883) toe, als wandeling aan te leggen.
TE KOOP: GIDS !
Voor wie meer wil weten over de geschiedenis van de vesten, heeft de Groendienst een mooie en verzorgde publicatie gemaakt. ‘De vesten anders bekeken. Een groene wandeling rond Brugge’ kreeg het 64 bladzijden tellend boekje als titel en het bevat naast een pak geschiedkundige gegevens ook veel groene informatie over het 7 km lange groene lint rond de binnenstad.
De rijk geïllustreerde gids is uitgegeven in een handig pocketformaat en is uitermate geschikt om tijdens de wandeling langs de vesten mee te nemen.
De gids ‘De vesten anders bekeken. Een groene wandeling rond Brugge’ werd geschreven door Marc Becuwe, Brigitte Beernaert en Patrick Cardinael en is nog altijd te koop in de Groendienst, Infodienst, In&Uit, de Museumshop en de Brugse boekhandels De Meester, De Reyghere, De Raaklijn en De Standaard. Het boekje kost slechts 3 euro.
Meer informatie: GroendienstBuiten de Smedenpoort 2, 8000 Brugge, tel. 050/32.90.13, e-mail: patrick.cardinael@brugge.be
