ecologische voetafdruk
Wij eten, wonen ergens, verplaatsen ons … Voor al deze activiteiten verbruiken wij natuurlijke hulpbronnen. Maar kan onze planeet ons deze bronnen in voldoende hoeveelheden leveren en daarnaast het afval 'verwerken' dat voortkomt uit onze activiteiten? Is onze levensstijl in evenwicht met het ‘natuurlijke kapitaal’ van de aarde? Of veroorzaakt ze de aantasting en de uitputting ervan?
Om op die vragen te beantwoorden, kunnen we werken met de ecologische voetafdruk. Die voetafdruk drukt uit hoeveel aardoppervlakte er nodig is om onze levensstijl mogelijk te maken. We kunnen de ecologische voetafdruk berekenen van de hele wereldbevolking, een land, een stad ... De voetafdruk wordt uitgedrukt in globale hectaren.
Hoe berekend men de ecologische voetafdruk?
Om te berekenen hoeveel biologisch productieve oppervlakte iemand werkelijk ‘in beslag neemt’ - dus hoe groot zijn ecologische voetafdruk is - moeten we alles wat die persoon verbruikt omzetten in biologisch productieve oppervlakte. We onderscheiden zes types bioproductieve oppervlakte:
Bos: voor het vellen van bomen die dienen als timmerhout, brandhout, vezels voor papier ...
Weiland of graasland: voor het laten grazen van dieren die gebruikt worden voor vlees, wol, melk ...
Akkerland: voor het telen van gewassen die dienen als veevoeder, voedsel voor de mens, vezels, olie ...
Visgrond: voor het produceren van vis en zeevruchten
Bouwgrond: voor gebouwen om te wonen en te werken, wegen om zich te verplaatsen ...
Energieland: de oppervlakte bos die nodig is om de CO2 op te nemen die vrijkomt bij het gebruik van fossiele brandstoffen.
Een voorbeeld: voor 1 kg vlees is 10 m² weiland (voor het laten grazen van de dieren) en 11m² akkerland (voor het telen van veevoeder) nodig. Daarboven wordt voor 1 kg vlees 2,4 m² bouwland (stallen voor de dieren …) en 21 m² energieland gebruikt. Voor het produceren van vlees wordt dus heel wat energie verbruikt (voor het transport, het verwerken van het vlees …).
Als we de aardoppervlakte die biologisch productief is gelijk verdelen over alle aardbewoners, heeft iedereen recht op 2,1 ha per jaar. Maar vandaag verbruikt de mens gemiddeld 2,7 ha per jaar. En dat verbruik is lang niet gelijk verdeeld.
De voetafdruk van een gemiddelde Belg bedraagt 5,1 ha. Een Noord-Amerikaan verbruikt 9,2 ha. Een gemiddelde Afrikaan daarentegen verbruikt maar 1,4 ha per jaar. Als alle mensen op aarde zouden consumeren als wij in het Westen, dan hebben we bijna drie planeten nodig om aan onze behoeften te voldoen!
België onder de loep
De voetafdruk van de gemiddelde Belg is 5,1ha
Wat weegt nu het zwaarst door in die voetafdruk?
Ongeveer 34% van de voetafdruk van de Belg wordt veroorzaakt door wat we eten. Voedsel wordt niet alleen gekweekt, maar heeft voor het op ons bord terechtkomt dikwijls een hele reeks energieverslindende behandelingen ondergaan (verpakking, bewaring, transport ...).
34% van de voetafdruk van de Belg is te wijten aan huisvesting. Het overgrote deel daarvan komt van het energieverbruik van een woning: verwarming, verlichting, elektrische apparaten
22% van de voetafdruk van de Belg wordt veroorzaakt door ons vervoer. Vooral de auto is hier de grote boosdoener. Om te gaan werken bijvoorbeeld, leggen de Belgen zeven keer meer kilometers af met de wagen dan met de trein. Om op vakantie te gaan, nemen de vliegtuigreizen dan weer het leeuwenaandeel van de kilometers voor hun rekening.
Nieuwsgierig naar de voetafdruk van jouw en je gezin?
Bereken dan snel hier jouw persoonlijke voetafdruk en ontdek hoe je die kan verkleinen met enkele eenvoudige maatregelen.
