Beurssite: Stad Brugge kiest team ‘Beursgenootschap Souto de Moura - META – CFE’ als voorkeursbieder

6
dec
2017

Het college van burgemeester en schepenen heeft, op advies van de beoordelingscommissie die bestond uit diverse experten, het team ‘Beursgenootschap Souto de Moura - META – CFE’ als voorkeursbieder aangeduid voor de ontwikkeling van de nieuwe Beurssite.

Hiermee werd een belangrijke stap in dit dossier gezet. In de volgende fase zal een afvaardiging van Stad Brugge met deze voorkeursbieder verder onderhandelen om tot een ‘best and final offer’ (BAFO) te komen.

Belangrijk: de aanduiding van de voorkeursbieder houdt nog geen gunning van de opdracht in. Als de onderhandelingen vlot verlopen kan de opdracht in het voorjaar van 2018 definitief gegund worden.

Historiek: de weg naar de nieuwe beurssite

Specialisten in de beoordelingscommissie

De al doorlopen procedure

Stand van zaken

Wie zijn ‘Beursgenootschap  Souto de Moura - META – CFE’?

Ontwerp van de voorkeursbieder

Eervolle vermeldingen 

Historiek: de weg naar een nieuwe beurssite

Vanaf de jaren ’70 van de vorige eeuw tot nu speelde de beurshal een belangrijke rol in het Brugse evenementengebeuren. De beurshal was ondertussen echter bijna 50 jaar oud en vertoonde reeds jaren gebreken (het gebouw voldeed niet meer aan de huidige comforteisen: het was slecht geïsoleerd, het dak lekte en de elektrische installatie voldeed niet meer aan de vigerende wetgeving).

Kortom: de zaal was compleet gedateerd en miste de uitstraling die een centrumstad als Brugge verdient. Door de slechte staat van de beurshal werd het voorbije decennium nagedacht over een vernieuwde, eigentijdse infrastructuur. Verschillende locaties passeerden de voorbije jaren de revue.

Ook inzake congresinfrastructuur is er reeds een lange voorgeschiedenis. In Brugge is er al heel wat congresinfrastructuur aanwezig, zowel in externe locaties (de zogenaamde ‘venues’) als in de Brugse hotels. Ondanks dit bestaand aanbod stelt er zich in de praktijk vaak een probleem naar beschikbare capaciteit (probleem voor capaciteit > 300 congresgangers) en/of naar beschikbaarheid van de locaties (het organiseren van congressen is vaak geen 'hoofdactiviteit').

Bovendien gaat het hier vaak enkel om vergaderruimten en is er weinig ruimte voor bijhorende beurzen/expo’s. Naast deze tekortkomingen in het huidig aanbod wenst de Stad in de toekomst nog meer residentiële meerdaagse internationale congressen van middelgrote omvang aan te trekken (bv. wetenschappelijke of medische associatiecongressen).

Daarvoor is een nieuwe moderne congresinfrastructuur, die volwaardig uitgerust is om groepen van minimum 500 en maximum 600 personen te ontvangen volgens het "3-stoelenprincipe" (= een congresdeelnemer heeft een zitplaats in de plenaire ruimte, voor de lunch en in een break-outruimte), broodnodig.

Na jaren van onderzoeken en afwegen had Brugge vooral nood aan duidelijkheid en beslissingen. Die duidelijkheid kwam er op het einde van 2015. Toen besliste het Brugse stadsbestuur finaal om de oude beurshal af te breken en op dezelfde locatie een vernieuwd en eigentijds gebouw op te trekken dat een modern onderkomen moet bieden voor beurzen en congressen. Eén van de uitgangspunten van het dossier was dat beide functies naast elkaar en terzelfdertijd moeten kunnen functioneren.

Daarnaast worden in de opdrachtomschrijving ook hoge eisen gesteld op het vlak van stedenbouwkundige en architecturale kwaliteit, op basis van functionaliteit, comfort, toegankelijkheid en duurzaamheid. Het stadsbestuur greep dit dossier ook aan als een unieke kans om in West-Brugge ook een stadsvernieuwingsproject te realiseren. Het is immers duidelijk de ambitie om binnen het project ook de volledige omgeving van het Beursplein mee te vernieuwen en op te waarderen.

Het stadsbestuur is ambitieus in dit project en onderstreepte dit met het beschikbaar stellen van een bouwbudget (voor nieuwbouw + omgevingsaanleg) dat geplafonneerd is op 40 miljoen euro (alles inbegrepen). Voor de financiering van deze investeringsuitgave voorziet het stadsbestuur sinds dit jaar een fonds, waar elk jaar een bedrag aan wordt toegevoegd dat gelijk is aan de toeristentaks (geraamd op ca. 3,8 miljoen euro per jaar).

 

Brede waaier aan specialisten in de beoordelingscommissie

Er werd bewust van bij aanvang sterk ingezet op een zeer kwalitatieve beoordelingscommissie om de ingediende projecten te beoordelen. Naast een aantal leden van het college van burgemeester en schepenen bestond die commissie uit experten op het vlak van architectuur en stedenbouw, maar ook specialisten uit de ondernemingswereld en de toeristische sector.

De beoordelingscommissie werd voorgezeten door de voormalige -en eerste- Vlaams Bouwmeester, architect bOb Van Reeth. Naast de voorzitter bestond de beoordelingscommissie ook uit:

  • Michiel Dehaene, hoofddocent stedenbouw aan de vakgroep Architectuur en Stedenbouw, Universiteit Gent
  • Oana Bogdan, architect en mede-zaakvoerder van Bogdan en Van Broeck Architects (samen met Vlaams Bouwmeester Leo Van Broeck)
  • Dirk Saelens, hoofddocent Faculteit Ingenieurswetenschappen Departement Burgerlijke Bouwkunde Afdeling Fyscia KUL
  • Ingrid Leye, voormalig diensthoofd van de DRO, sector Unesco en van de dienst voor monumentenzorg en erfgoedzaken
  • Maarten Vandevoorde, (landschaps)architect en stedenbouwkundige en directeur van West 8 Urban Design & Landscape Architecture - ontwerper van ’t Zand/Vrijdagmarkt om de link met het lopende project te bewaren
  • Nathalie Sintobin, zaakvoerder Frucon - vrouwelijke ondernemer van het jaar 2015
  • Peter Dewilde, Administrateur-Generaal Toerisme Vlaanderen
  • Luc Niville, Semico - Professional congress organizer (PCO)

De beoordelingscommissie werd steeds, op de achtergrond en met een voorbereidende rol, bijgestaan door een ruime vaktechnische werkgroep bestaande uit alle betrokken stadsdiensten en ook externe diensten en instanties. Dit om alle aspecten ten gronde te onderzoeken en om van bij aanvang een maximaal draagvlak te realiseren.

De reeds doorlopen procedure

Om dit project te realiseren werd hier bewust niet gekozen voor een loutere 'architectuurwedstrijd', maar wel voor een procedure van 'design & build', waarbij naast de keuze van het ontwerp ook onmiddellijk een volledig team -bestaande uit minstens een ontwikkelaar, een architect en een aannemer- gekozen wordt dat het project zal realiseren tegen een in de offerte vastgelegd bedrag en binnen een overeengekomen termijn.

Er werd voor een ‘design & build’-procedure met voorafgaande Europese bekendmaking gekozen vanuit verschillende overwegingen: deze procedure biedt de meeste garantie op budgetbewaking en vergt tot aan de uitvoeringsfase de kortste totale proceduretijd.

Procedureel viel dit uiteen in 2 fasen.

1)   Een eerste stap was de Europese oproep tot kandidaatstelling naar geïnteresseerde kandidaten. In totaal werden 10 kandidaturen van gerenommeerde internationale en Belgische ontwikkelaars, architecten en aannemers ingediend. Uit die 10 kandidaturen werd vorig jaar, o.a. op basis van ervaring en referenties, een selectie gemaakt van de 5 teams die, naar oordeel van de commissie, het meest geschikt waren om de opdracht uit te voeren. In november 2016 volgde het college van burgemeester en schepenen het voorstel van de commissie en bleven er 5 teams in de running. In willekeurige volgorde waren dat:

Besix Red NV

  • Architect: Atelier Kempe Thill + Architecten Groep III
  • Ontwikkelaar: Besix Red NV
  • Aannemer: NV Besix S.A.

Samenwerkingsverband  BRUGGRES

  • Architect: OMA + U-define
  • Ontwikkelaar: BCS Investissement NV
  • Aannemer: Willemen General Contractor NV

Beursgenootschap Souto de Moura – META – CFE

  • Architect: Souto de Moura + META architectuurbureau
  • Ontwikkelaar: D&E NV + CFE NV
  • Aannemer: CFE Bouw Vlaanderen NV

BC&EC

  • Architect: BIG + Salens
  • Ontwikkelaar: CIT Blaton NV + Extensa Group NV
  • Aannemer: Van Laere NV

Forum Brugae

  • Architect: KAAN architecten
  • Ontwikkelaar: PSR Brownfield Developers NV
  • Aannemer: Jan De Nul NV

2)   De tweede stap hield in dat de 5 geselecteerde teams vervolgens een heel gedetailleerd bestek ontvingen. Aan de hand daarvan moest in maart 2017 een concreet voorstel met bijhorende offerte ingediend en voorgesteld worden. De 5 teams dienden tijdig in, maar na een eerste grondige beoordeling van de offertes werden eind maart 2 teams geweerd uit de procedure wegens onregelmatigheid van hun offerte.

In concreto overschreden de voorstellen van zowel team BRUGGRES als Forum Brugae het opgelegde plafondbudget en zodoende werden zij geweerd uit de verdere procedure. Forum Brugae vocht deze beslissing aan voor de Raad van State maar het stadsbestuur kreeg over de hele lijn gelijk zodat de procedure ongehinderd kon verdergezet worden.

Vervolgens kwam de beoordelingscommissie opnieuw samen op 23 juni 2017, om de offertes van de 3 resterende teams te beoordelen. Toen werd echter besloten dat er bij elke offerte nog een aantal fundamentele vragen/onduidelijkheden waren. Elk team kreeg dus een exclusieve lijst met zeer concrete vragen. Elk team kreeg tijd tot 22 september 2017 om een afzonderlijke bundel met antwoorden op die vragen te bezorgen waarin maximaal werd gerefereerd naar de hoofdstukken en/of onderdelen van de reeds ingediende offerte.

Na verwerking daarvan kwam de beoordelingscommissie opnieuw samen op 19 oktober 2017. De 3 overblijvende voorstellen werden dan door de beoordelingscommissie op basis van de gunningscriteria uit het bestek ten gronde tegen elkaar afgewogen. Dit resulteerde in een concreet advies dat overgemaakt werd aan het college van burgemeester en schepenen.

In zitting van 20 november 2017 volgde het college het voorstel van de beoordelingscommissie: het team “Beursgenootschap Souto de Moura - META – CFE” werd aangeduid als voorkeursbieder en de teams “BC&EC” en “Besix Red NV” werden definitief geweerd uit de verdere procedure. Ondertussen is de ‘stand still’-periode van 15 kalenderdagen om schorsend in beroep te gaan bij de Raad van State tegen de beslissing van het college van 20 november verstreken en er werd geen procedure aangespannen.

Schepen Boudewijn Laloo: “Dit is geen eenvoudig project, maar we hebben hier tot nu toe een intensief, maar heel kwalitatief proces doorlopen. We nemen de tijd om -binnen het vooropgesteld budget van 40 miljoen euro (all-in)- te komen tot het beste project. We springen hier niet lichtzinnig mee om, want het gaat om een gebouw dat de komende decennia zal kunnen gebruikt worden door de vele organisatoren uit Brugge en omstreken. Ook de congresfaciliteiten moeten top zijn zodat we het congrestoerisme nog meer op de kaart kunnen zetten, met de vele positieve effecten dat dit met zich meebrengt voor de Brugse hotelsector en de middenstand.”

Stand van zaken: Stad Brugge heeft een voorkeursbieder!

Voor een goed begrip: de aanduiding van een voorkeursbieder staat niet gelijk aan een gunning van de opdracht! Er wordt nu overgegaan tot de finale onderhandelingen tussen de opdrachtgever Stad Brugge en de voorkeursbieder richting ‘best and final offer’ (BAFO). In de loop van deze procedure kunnen bijkomende verfijningen, aanpassingen en aanvullingen worden gevraagd teneinde de oorspronkelijke offerte te verbeteren en te optimaliseren.

Ook de aandachtspunten van de beoordelingscommissie moeten nog verwerkt worden. Hoe beter we nu onderhandelen met de voorkeursbieder, hoe sterker het uiteindelijke ontwerp en hoe vlotter de eigenlijke uitvoering zal kunnen verlopen.

Het stadsbestuur hoopt dat er, binnen het vooropgestelde budget, snel tot een overeenkomst kan gekomen worden over het integrale voorstel. Pas als alles naar wens is en mits het bereiken van een compromis zal overgegaan worden tot gunning van de opdracht. Streefdoel is om in het voorjaar van volgend jaar tot een definitieve gunning van de opdracht te komen.”

Namens de Stad Brugge zullen nu onderhandelingen richting BAFO gevoerd worden door Steve Demulder (hoofdcoördinator), Steven Wittevrongel (kabinetschef burgemeester), Wim Rasschaert (jurist en lid van het projectsecretariaat) en Leentje Gunst (architect-ir. diensthoofd cel ontwerp gebouwen dienst patrimoniumbeheer), indien nodig bijgestaan door individuele leden van de beoordelingscommissie of de vaktechnische werkgroep.

Wie zijn Beursgenootschap Souto de Moura - META – CFE?

Zoals gesteld maakte het college van burgemeester en schepenen, op basis van het advies van de beoordelingscommissie, de keuze om het team ‘Beursgenootschap Souto de Moura - META – CFE’ als voorkeursbieder aan te duiden.

De ontwikkelaar is CFE. Deze groep is, sinds 1880, een grote beursgenoteerde Belgische industriële firma met activiteiten in de bouwsector (via MBG), in vastgoedontwikkeling (via BPI) en in bagger- en waterbouwwerken (via DEME). De Groep CFE telt momenteel meer dan 7.000 medewerkers en wordt voor 60.40% door de holding Ackermans & van Haaren gehouden. De aannemer binnen het bouwteam komt dus uit de ‘bouwpoot’ van CFE; MBG behoort al meerdere decennia tot de grootste bouwbedrijven in Vlaanderen.

Het architectenteam bestaat uit Eduardo Souto de Moura Arquitectos (Portugal - Porto) samen met META Architectuurbureau (België - Antwerpen).

Eduardo Souto de Moura (Porto, 25 juli 1952) is een gerenommeerd Portugees architect, die in 2011 de Pritzker-prijs mocht ontvangen uit de handen van President Obama, als meest prestigieuze mondiale architectuurprijs. Hij is één van de kerndocenten aan de Porto School of Architecture en is een leerling-vriend van die andere Pritzker-laureaat uit Portugal en Porto: Álvaro Siza Vieira.

Architect Souto de Moura realiseerde in België eerder het crematorium 'Uitzicht' in Kortrijk (in samenwerking met Sum Project) en is wereldberoemd geworden voor zijn unieke voetbalstadion in Braga.

Zijn ontwerpkracht wordt omschreven als sober, stijlvol, modernistisch maar evenzeer oprecht gevoelig.

META Architectuurbureau heeft hecht en zeer gemotiveerd samengewerkt met Souto de Moura aan het ontwerpvoorstel voor de Brugse Beurssite. META werd opgericht in 1991, wordt geleid door de vennoten Niklaas Deboutte en Eric Soors en telt 15 medewerkers. META won verschillende architectuurprijzen waaronder de Belgische Architectuur-award en de Belgian Building Award (www.meta.be).

Quote Beursgenootschap nadat ze vernamen dat hun team aangeduid werd als voorkeursbieder: "Ons team is bijzonder vereerd en verheugd om aangeduid te worden door Stad Brugge en de beoordelingscommissie als voorkeursbieder voor het project op de Beurssite en zal dan ook uiterst gemotiveerd samen met de stad de onderhandelingen aanvatten die in het voorjaar van 2018 moeten leiden tot een BAFO (‘best and final offer’) en toewijzing van de opdracht."

Ontwerp van de voorkeursbieder

Zoals eerder aangegeven is de procedure nog niet afgerond. Het stadsbestuur vindt het echter belangrijk om, nu het procedureel mogelijk is, open en transparant te communiceren over de dossiers. Maar eigenlijk is het héél belangrijk om mee te geven dat dit een tussentijds beeld is waar, op basis van de BAFO-onderhandelingen, nog kan/zal aan gewijzigd worden. Dit is dus zeker nog geen eindbeeld, maar het geeft wel een duidelijk beeld van de ‘look & feel’ van het gebouw en het concept waar de beoordelingscommissie en het college van burgemeester en schepenen eensgezind voor kozen.

Architectuur

De beoordelingscommissie, onder deskundige leiding van bOb Van Reeth, koos voor dit voorstel omdat het een oprecht en tijdloos ontwerpvoorstel is in verschijningsvorm, beeldwaarde en materiaalgebruik. Het ontwerpvoorstel wenst de site en z’n omgeving niet grondig te wijzigen, maar wil zich vooral inpassen en kwalitatieve meerwaarde bieden. Het gebouw heeft niet de ambitie om spectaculair te zijn. Daarentegen is het robuust en aanwezig, op een integere en tijdloze wijze.

Er werd bewust gekozen voor een sober publiek gebouw waarbij de architectuur de functionaliteit van het gebouw ten volle ondersteunt. Het weerhouden concept biedt de grootst bruikbare netto-vloeroppervlakte voor de beurs- en congresactiviteiten van alle ingediende voorstellen. De Stad krijgt bij wijze van spreken in dit voorstel het meest waar voor zijn geld.

De beoordelingscommissie was van oordeel dat het nieuwe gebouw ten dienste zal staan van buurt en wijk, bewoner en bezoeker, alsof het er altijd al gestaan heeft. Bovendien voldoet het ontwerpvoorstel aan de hoge eisen die gesteld werden naar duurzaamheid, toegankelijkheid, brandveiligheid, onderhouds- en gebruiksvriendelijkheid.

Burgemeester Renaat Landuyt: “Het ontwerp van het team van de voorkeursbieder getuigt van respect voor de stad omdat het Brugge Brugge laat zijn. We kiezen niet voor spektakelarchitectuur, maar voor sobere maar zeer functionele architectuur, op z’n Brugs”.

De footprint van het gebouw blijft dezelfde als van het gebouw dat er voorheen stond, nl. 5.250 m². De gevels van het gebouw worden volledig opgetrokken uit recuperatiebaksteen, wat een Brugse eigenheid met zich mee zal brengen. De hoogte van het gebouw bedraagt nu 31 meter. Daarmee kijken de bovenste verdiepingen uit boven de huizen van de Zwijnstraat. Vanuit het ruime restaurant en de cateringruimte op de bovenste verdieping zal men in de toekomst kunnen genieten van onderstaand zicht op het Brugse dakenlandschap.

Inplanting

De footprint van het nieuwe beurs- en congrescentrum blijft dezelfde als voorheen, maar de ontwerper koos er wel voor om het gebouw qua inplantingsplaats te verschuiven. In het ontwerp ontstaat een nieuw Beursplein aan de kant van de Hauwerstraat/Zwijnstraat, als ontvangstplein voor de bezoekers. Het gebouw verschuift dus meer richting Maagdenstraat, maar houdt wel voldoende afstand van de bewoning daar.

De inplanting wordt duidelijk geïllustreerd aan de hand van onderstaande afbeelding. Er komt dus een nieuw Beursplein ter hoogte van de Zwijnstraat en daarnaast koos de ontwerper er ook bewust voor om het hoogste gedeelte van het gebouw te situeren in het verlengde van de Kegelschoolstraat. De Kegelschoolstraat zal als het ware doorgetrokken worden onder een luifel aan de ingang van het nieuwe gebouw, waarmee dan ook in de praktijk een nieuwe aantrekkelijke verbinding met de Smedenstraat gerealiseerd wordt.

Beurzen

Zoals gevraagd in het programma van eisen leent de beurshal zich perfect voor allerhande beurzen, maar daarnaast is het even functioneel voor andere activiteiten en festiviteiten. Het overspannend dak boven de beursoppervlakte van 4.500m² wordt gesteund door slechts acht kolommen, die zich bovendien aan de buitenkant van de ruimte bevinden. Op die manier wordt een heel bruikbare zaal gecreëerd.

Ook de technieken in de beurshal zijn optimaal flexibel. Onder de gepolierde betonnen vloer bevinden zich acht ondergrondse, secundaire verdeelborden die de elektrische stroom verdelen en alle noodzakelijke dataverbindingen die zorgvuldig ingewerkt zijn in de vloer. Via de dakconstructie wordt gezorgd voor veel daglichttoetreding om zodoende de attractiviteit van de zaal te verhogen.

Belangrijk in die context is dat de beurszaal aan 3 zijden voorzien is van glazen schuifwanden, die volledig kunnen opengezet worden. Dit biedt voor de Stad mogelijks een opportuniteit om een overdekt (beurs)plein te creëren op de dagen dat er geen specifieke beurzen of evenementen gepland zijn. Zo geef je aan de Bruggelingen een overdekt plein.

beursgebouw

Congressen

Het congresgedeelte wordt verticaal georganiseerd. Het programma van het congresgedeelte is opgebouwd uit drie verschillende componenten die een gelijkwaardig statuut hebben en opgebouwd zijn volgens het vooropgestelde “driestoelenprincipe” (i.e. een congresdeelnemer heeft een zitplaats in de plenaire ruimte, voor de lunch en in een break-outruimte).

In het gekozen ontwerp zijn alle gewenste voorzieningen aanwezig: een plenaire zaal (die o.m. uitgerust wordt met een telescopische tribune voor 528 personen), een ruime foyer, poster areas, tien vergaderzalen (‘break-outs’) en het restaurant (cateringruimte).

Het stapelen van de drie congres-onderdelen verkort de looplijnen aanzienlijk, maar is tevens ook een optimalisatie naar evacuatie. Aangezien de break-outs, de cateringruimte en de plenaire zaal als verschillende ruimtes kunnen vormgegeven worden, moeten de doorgangsbreedtes voor evacuatie niet gecumuleerd worden, op voorwaarde dat de verschillende ruimtes op verschillende vloerniveaus liggen.

Hoewel beide functies (beurs en congres) onder één dak gehuisvest zijn en binnen een éénduidig volume gevat zijn, zijn het overdekt Beursplein en het Congresgebouw structureel perfect van elkaar gescheiden, wat onmiskenbare voordelen voor dubbel- en gelijktijdig gebruik van beide gebouwen mogelijk maakt, met evidente voordelen naar akoestiek, verwarming, verluchting, organisatie…

beursgebouw

Andere troeven

  • Ruime kwalitatieve omgevingsaanleg van alle aangrenzende straten.
  • Er is een ondergrondse parking voorzien voor 125 wagens.
  • Binnen het project zijn 263 ondergrondse fietsstallingen voorzien.
  • Binnen het budget wordt een VLAREM “klasse III”-gebouw aangeboden dat voldoet aan alle wettelijke vereisten. Het gaat dus om zeer performante akoestische isolatie, wat dus zowel ten goede komt aan de buurtbewoners als de evenementorganisatoren.


De eervolle vermeldingen

De beoordelingscommissie besloot om niet verder te gaan met de voorstellen van de teams “BC&EC” en “Besix Red NV”. Er kan niet genoeg beklemtoond worden dat het om enorm lijvige dossiers ging en dus om veel meer dan mooie visualisaties; het was de taak van de beoordelingscommissie en het college van burgemeester en schepenen om alle aspecten, dus ook de functionele, technische en praktische, zeer grondig na te kijken.

Beide teams dienden ook een zeer goed uitgewerkt en kwalitatief projectvoorstel in. Na grondige inhoudelijke beoordeling van de respectievelijke offertes -en een afweging op alle gunningscriteria uit het bestek- werd echter een duidelijke keuze gemaakt.

Het moet duidelijk zijn: dat was geen keuze tégen de 2 andere ontwerpen, maar een keuze vóór het ontwerp van team ‘Beursgenootschap Souto de Moura - META – CFE’.

Het stadsbestuur heeft beide teams reeds uitdrukkelijk bedankt voor de deelname en heeft haar bijzondere appreciatie geuit voor het geleverde werk in beide offertes.

Deel deze pagina