R30 - stationsomgeving: het project

Voor de vele bezoekers aan Brugge is de stationsomgeving dé toegangspoort naar onze stad.

De omgeving aan het station van Brugge, kant centrum, is vandaag erg druk en niet voor alle weggebruikers even veilig. Auto’s, bussen, voetgangers, fietsers, uitzonderlijk vervoer, taxi’s … komen op te veel momenten samen op dat drukke verkeersknooppunt. Op piekuren steken per uur 1.500 à 2.000 voetgangers en per dag 15.000 fietsers de ring over.

Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) en de Stad Brugge willen in eerste instantie:

  • de verkeersveiligheid van alle weggebruikers daar verbeteren
  • de doorstroming van het verkeer op de ring bewaken
  • de stationsomgeving aantrekkelijker maken

Daarom investeren zij samen in dit project.


Projectverloop

Grote infrastructuurprojecten, zoals dit project, doorlopen een welbepaalde procedure vooraleer effectief de schop in de grond gaat.

Voorstudies (2018 - 2019)

Tijdens de voorstudies (2018 – 2019) werden de doelstellingen en de randvoorwaarden omschreven.

Vlaams Minister van Mobiliteit Lydia Peeters en Stad Brugge besloten om de aanpak van drie zwarte punten op de Brugse ring (R30) te koppelen aan een ambitieus stadsproject die ook een nieuwe invulling voor het Stationsplein inhoudt.

Meer info over de voorstudies: kijk bij ‘documenten 2022’ op deze website.

Startnota (opmaak 2020 - 2021)

In de startnota (opmaak 2020 – 2021) werd het concept van de herinrichting bepaald.

  • Het realiseren van 3 onderdoorgangen voor fietsers en voetgangers zodat ze veilig de ring kunnen kruisen.
  • Het Stationsplein een grondige opfrissing geven.

Meer info over de startnota: kijk bij ‘documenten 2022’ op deze website.

De projectnota (2021 - 2022)

In de projectnota (2021 – 2022) werd het concept verfijnd en werden de ontwerpeisen vastgelegd.

Meer info over de projectnota: lees verder op deze webpagina en kijk bij ‘documenten 2023 - 2024’ op deze website.

Europese aanbesteding (2023)

Via een Europese aanbesteding (2023) werd een ontwerper en aannemer aangeduid in een design en build-formule aangeduid. De opdrachtnemer zal dus het volledige voortraject in een definitief uitvoeringsontwerp gieten, de nodige vergunningen aanvragen en het project realiseren op het terrein.

Meer info over de aannemer: lees verder op deze webpagina.

Omgevingsvergunning (2024 - huidige fase)

In de omgevingsvergunning wordt het winnende ontwerp in detail uitgewerkt. De vergunning zal vermoedelijk rond de zomer 2024 worden aangevraagd.

Uitvoering werkzaamheden (eind 2024 - 2026)

Uitvoering werkzaamheden: gefaseerd én met oog voor Minder Hinder (maatregelen om de hinder zo beperkt mogelijk te maken).


Waar staan we nu?

  • Januari 2024: gunnen opdracht aan aannemer Boskalis en haar projectteam.
  • Januari – zomer 2024: voorbereiding van de omgevingsvergunningsaanvraag op basis van het gedetailleerde ontwerp.
  • Infomarkt voor omwonenden, handelaars en alle Bruggelingen om het ontwerp in detail toe te lichten: op het moment dat de omgevingsvergunning wordt ingediend.
  • De procedure voor de omgevingsvergunning duurt een half jaar. Eens de vergunning wordt verleend, kunnen de werkzaamheden concreet ingepland worden.
  • Een exacte timing kan nu nog niet gegeven worden.
  • Van zodra de timing gekend is volgt er een ruime communicatiecampagne.

Doelstellingen van het project

• de verkeersveiligheid voor alle weggebruikers verbeteren;
• de doorstroming van het verkeer behouden;
• een kwalitatieve omgeving nastreven.

Vertaald naar de verschillende weggebruikers en naar de stationsomgeving betekent dit:

Fietsers en voetgangers

  • Betere oversteekmogelijkheden over de R30, in het bijzonder ter hoogte van het stationsplein.
  • Onveilige situaties wegwerken.
  • Ruimte geven aan kwalitatieve, veilige en logische verbindingen voor deze weggebruikers langsheen het projectgebied zoals daar zijn:
    • van het station naar de binnenstad/centrum
    • van het station naar de Vaartdijkstraat (VTI, kanaaleiland, Cactus Club)
    • naar de Vestenroute (van Boeverievest naar Begijnenvest/Minnewater)
  • Verbeteren van het fietspad langs de R30, kant stationsplein, want deze wordt niet alleen gebruikt door fietsers met bestemming station maar ook door doorgaand fietsverkeer. Dit fietspad maakt immers deel uit van de Brugse Stadsfietsroute (FR30).
  • Behoud van het fietspad langs de R30, kant Vesten, als hoofdas naar het centrum.
  • Zorgen voor een goede bereikbaarheid van de fietsenparking langs de Hendrik Brugmansstraat.
  • Voldoende ruimte scheppen voor de voetgangers en fietsers, waar nodig ze van elkaar scheiden en ervoor zorgen dat de routes duidelijk leesbaar zijn.
  • Stimuleren van deze weggebruikers om bepaalde routes te volgen door de inrichting van het openbaar domein hierop af te stemmen.

Autoverkeer

  • Behouden doorstroming van het verkeer op de R30.
  • Creëren van veilige aansluitingen van de zijstraten op de R30 – stationsomgeving (alsook de in- en uitrit naar de Kiss&Ride-zone – zone voor kort parkeren).

Busverkeer

  • Vlotte doorstroming van het openbaar vervoer, in het bijzonder de verbinding station - ’t Zand

Inrichting van de stationsomgeving

  • Creëren van een meer aangename omgeving met respect voor de leefbaarheid van de omliggende woonwijken.
  • Creëren van een aantrekkelijke toegangspoort van en naar het station en naar de verschillende functies nabij het station (parking, fietsenparking, taxi’s, bussen, handelszaken).
  • Verhogen van de belevings- en verblijfswaarde van het stationsplein
  • De aanwezigheid van het groen, van onder meer de Vesten, en het water van de vestingsgrachten, versterken.

De startnota

In de startnota (opgemaakt in 2020 – 2021) werden de hoofdlijnen van het project bepaald per verkeersdeelnemer.

Voetgangers en fietsers

1. Voetgangers- en fietserstunnel aan de UNESCO-rotonde kant 't Zand
  • Deze tunnel maakt een verbinding tussen de twee zijden van het Koning Albert I-park waarvan de ene toegang zich bevindt ter hoogte van het standbeeld van Koning Albert I en de andere toegang aan de achterkant van het voormalige VTI-gebouw (waar thans een nieuw woonproject vorm krijgt). Vanaf hier kan de verbinding gemaakt worden met de Boeveriestraat ter hoogte van de Passantenbrug.
  • Het traject langs de Vesten zal, komende van de Begijnenvest in de richting van de Boeverievest, niet meer verlopen via de oversteek van de ring aan de Oostmeers, maar zal vanaf de Begijnenvest rechtdoor lopen in het Koning Albert I-park. Vandaar kan men dan via de nieuwe tunnel richting Boeverievest wandelen of fietsen.
  • De voetgangers en de fietsers worden uit het complexe kruispunt aan de Oostmeers/R30 gehaald en de fiets- en voetgangersoversteek verdwijnt ter hoogte van de Oostmeers – R30.
2. Verbeteren Chantrell- en Hendrik Brugmansstraat
  • Veiliger maken van deze kruispunten op de ring waardoor een kortere oversteek ontstaat voor de fietsers.
  • de fietsers van en naar de fietsenstalling/Huis van de Bruggeling/woning/horeca krijgen een loodrechte, verkeerslichtengeregelde oversteek over de R30 naar de Hendrik Brugmansstraat als logische verbinding.
  • Aanbrengen van een zebrapad om de Chantrellstraat te dwarsen.

3. Passage voor voetgangers en fietsers onder de R30, tussen het Stationsplein en de Vesten
  • De vele voetgangers en fietsers krijgen een passage onder de R30 zodat zij niet meer bovengronds de ring moeten dwarsen.
  • Vanaf ongeveer halverwege het Stationsplein vertrekt een zacht hellende, brede toegang naar de onderdoorgang van de R30.
  • De toegang naar de onderdoorgang, kant Stationsplein, waaiert breed uit op het plein en de zijbermen worden met groen aangekleed om het Stationsplein en deze passage een aantrekkelijke aanblik te geven. Deze groene aankleding sluit aan bij het groene karakter van de Vesten.
  • De uitgang van de passage, kant Vesten, situeert zich tussen de Oostmeers en de Tuf Tuf en bij het ontwerpen van deze uitmonding zal respectvol omgesprongen worden met de aanwezige monumentale bomen van dit Vestendeel.
  • Vanaf de Vesten zal de voetganger en de fietser vervolgens de keuze krijgen om de weg verder te zetten hetzij richting Koning Albert I-park/’t Zand, hetzij richting Begijnenvest/Minnewater.
  • De aantakking op de Vesten laat de voetgangers en fietsers kennis maken met een minder gekende en gebruikte zone van de Vesten
  • Bij de realisatie van de passage staat de toegankelijkheid centraal (helling maximum 4%).
  • De breedte van de onderdoorgang, de extra aandacht voor de verlichting, de aanwezigheid van camera’s zorgen voor een veilig gevoel in de onderdoorgang.
  • De rijvakken van de R30 over de passage worden op twee slanke bruggen gelegd.
  • Deze onderdoorgang zal niet als een tunnelkoker ervaren worden maar als een passage met veel licht en flankerend groen.
  • Tussen de twee bruggen is er open ruimte waardoor daglicht in de passage binnenvalt.

Simulatiebeeld uit de startnota: zicht op de passage richting stationsgebouw
Afbeelding hierboven: Simulatiebeeld uit de startnota: zicht op de passage richting stationsgebouw.

4. Minder bovengrondse fiets- en voetgangersoversteken over de R30

Door de bovenstaande voorstellen vallen een aantal bovengrondse fiets- en voetgangersoversteken over de R30 weg.
Dit biedt kansen tot een conflictvrije werking van de verkeerslichten in het projectgebied omdat er minder kruisende verkeersstromen zijn over de R30.

5. Meer ruimte geven aan fietsers en voetgangers

Door de lichte verschuiving van de R30 kant centrum komt er meer ruimte beschikbaar voor de fietsers en voetgangers kant station (meer info: zie thema ‘gemotoriseerd verkeer’).

6. Fiets- en voetgangerstunnel onder de sporen

Op lange termijn is het de ambitie om een fiets- en voetgangerstunnel te realiseren onder de treinsporen aan de zijkant van het stationsgebouw (kant Huis van de Bruggeling) zodat een vlotte verbinding ontstaat tussen het centrum enerzijds en Sint-Michiels (Kerkebeekpad – scholencomplex) anderzijds.


Gemotoriseerd verkeer

De voorstellen voor het fiets- en voetgangersverkeer zorgen ervoor dat een aantal bovengrondse dwarsingen voor fietsers en voetgangers over de R30 verdwijnen. Dit is goed voor het behoud van de doorstroming van het gemotoriseerde verkeer.

De kruispunten

In de zone tussen de Unesco-rotonde en de Vaartdijkstraat monden verschillende straten uit op de R30:

  • Oostmeers
  • Ketsbruggestraat
  • Chantrellstraat
  • Uitrit van de Kiss&Ride-zone
  • Uitrit van de busterminus van De Lijn
  • Vaartdijkstraat

Ze worden allen, met uitzondering van de uitrit busterminus van De Lijn, als knelpunt beschouwd omdat ze onvoldoende verkeersveilig zijn.

Doelen
  • Deze kruispunten een veiliger inrichting geven zodat ze duidelijk leesbaar zijn voor de gebruikers.
  • Veiligheid verhogen.
  • Een vlotte doorstroming van het verkeer behouden.
  • Bewaken van het groene karakter van de R30
Kruispunt R30/Oostmeers
  • Het kruispunt insnoeren = compacter maken.
  • Het verkeer van de Oostmeers verplicht rechtsaf laten wegrijden op de R30 (met keerpunt via de Unesco-rotonde).
  • Schrappen oversteek voor fietsers en voetgangers. Zij krijgen twee alternatieve routes aangeboden: de voetgangers- en fietserstunnel ter hoogte van de Unesco-rotonde voor zij die richting Boeverievest willen én de passage onder de ring/R30 voor de fietsers en de voetgangers die uit de richting van de Oostmeers komen en richting station willen (naar de fietsenparking bijvoorbeeld).
Kruispunt R30/Ketsbruggestraat
  • Het kruispunt insnoeren = compacter maken.
  • Het kruispunt meer logisch situeren (nu asymmetrisch ten opzichte van de Chantrellstraat) door het beperkt verplaatsen van het kruispuntvlak.
Kruispunt R30/Chantrellstraat/Hendrik Brugmansstraat
  • De aansluiting van deze straat veiliger maken zodat het kruispunt beter leesbaar is voor de weggebruiker.
  • De Chantrellstraat krijgt een busbaan in functie van een optimale bereikbaarheid van de stelplaats van De Lijn.
  • Onderzoeken of de Hendrik Brugmansstraat meer autoluw kan ingericht worden.
 Kruispunt R30/in- en uitrit Kiss&Ride-zone
  • De huidige locatie van de Kiss&Ride-zone ligt op de plaats waar de toekomstige onderdoorgang onder de R30 komt.
  • Verplaatsen van deze kort parkeerzone omdat de aansluiting op de R30 vaak conflicten met zich meebrengt bij het inrijden naar of het verlaten van deze parking.
  • Integreren van de Kiss&Ride-zone buiten de betalende Stationsparking.
 Kruispunt R30/Vaartdijkstraat
  • De Vaartdijkstraat wordt voorbehouden voor fietsers en voetgangers.
  • De afsluiting in de Vaartdijkstraat voor het autoverkeer ter hoogte van de Bombardier-brug verdween zodat de Jachtclub Flandria bereikbaar blijft.
  • Het nieuwe profiel van de Bargeweg, gerealiseerd in 2022 met een breder fiets- en voetpad, wordt doorgetrokken langs de ring tussen het kruispunt Vaartdijkstraat en het kruispunt met de Chantrellstraat (parkeergebouw station).
  • De fietsers van de Vaartdijkstraat (fietssnelweg komende van Gent) krijgen een tunnel onder de R30 zodat ze hun weg via het fietspad langs de R30, kant Vesten - centrum, verder kunnen zetten. 
R30 beperkt opschuiven richting centrum
  • Het innemen van de Ketsbruggeparking biedt kansen om:
    • de R30 lichtjes op te schuiven richting centrum
    • meer ruimte te geven aan fietsers (Brugse Stadsfietsroute FR30) en aan de voetgangers kant station
    • een groen scherm te creëren als buffer voor de woningen van de Ketsbruggestraat
  • Voor deze actie is nog geen inrichtingsvoorstel beschikbaar. Net zoals voor alle andere acties wordt dit de komende maanden nog verder uitgewerkt.

Goed om te weten

De marktkramers van de zaterdagmarkt op ’t Zand zullen, bij het verdwijnen van de Ketsbruggeparking, parkeren aan de Bevrijdingslaan.
De huidige stationsparking biedt voldoende capaciteit.


De projectnota

Het concept, in hoofdlijnen vastgelegd in de startnota werd meer in detail uitgewerkt in een projectnota (2021 – 2022). Bij de verfijning van het concept werd een beroep gedaan op de feedback die we ontvingen tijdens de infomomenten begin 2022 en op bijkomend studiewerk. Zo werden een bomenrapport opgemaakt, werd een studie van de waterlopen en haar waterpeilen (ook rekening houdend met een wijzigend klimaat) besteld, werd via een Minder Hinder-verkenning vooruitgeblikt naar een toekomstige uitvoering…

Het concept werd niet fundamenteel gewijzigd. Het werd wel projectbreed uitgediept en voor elk deelgebied werden ontwerpeisen uitgewerkt. Onzekerheden die nog bestonden tijdens de startnota (bijvoorbeeld omtrent bomen of water) werden geruststellend beantwoord. Er werd kortom een grondige voorbereiding van de Europese aanbesteding gedaan die in 2023 leidde tot de gunning aan Boskalis die met haar team een detailontwerp maakte en straks ook zal instaan voor de uitvoering (zie ook het winnend ontwerp).

Focus op de algemene ontwerpprincipes.

  • Leesbaarheid: de stationsomgeving is niet enkel dé toegang tot de historische binnenstad maar ook een druk knooppunt van verkeersstromen. Een leesbaar ontwerp helpt alle gebruikers op een correcte, veilige en comfortabele manier de stationsomgeving te gebruiken.
  • Herkenbare identiteit: dé stationsomgeving bestaat in feite niet. Er is het Vestenlandschap, het Koning Albert I-park en het Stationsplein (inclusief de Hendrik Brugmansstraat). De eigenheid van deze zones moeten behouden én versterkt worden.
  • Universal design – integrale toegankelijkheid: de nieuwe infrastructuur moet voor iedereen (van een sporter over een gezin met een buggy en roltrolleys tot een persoon in een rolstoel) toegankelijk en beleefbaar zijn. Aandacht gaat ook naar sociale veiligheid.
  • Esthetische eisen: de nieuwe publieke ruimte en de kunstwerken (onderdoorgangen en bruggen) moeten esthetisch zijn.
  • Duurzaamheid en klimaatadaptatie: het ontwerp moet aandacht besteden aan extra groen, infiltratie van regenwater …

Focus op de deelgebieden

Focus op het Stationsplein en Hendrik Brugmansstraat

Door de Vestenpassage (onderdoorgang voor fietsers en voetgangers) zullen reizigers moeiteloos van het station naar de binnenstad kunnen lopen. Het Stationsplein en de Hendrik Brugmansstraat worden als een groene voetgangerszone ingericht. De verblijfskwaliteit op het plein moet versterkt worden mét het oog op de beleving van de Brugse skyline en het monumentale stationsgebouw.

Visualisatie stationsplein
Simulatiebeeld uit de projectnota: Stationsplein.

Focus op de Vesten

Dankzij de Vestenpassage komt een bezoeker in de Vesten. De beleving van de historische stadsomwalling staat centraal. Dankzij een doordacht ontwerp van het wandelpad en de bruggen is een impact op de bomen of de grondmassieven te vermijden. Het ontwerp van de bruggen over de binnen- en buitenvestingsgracht moet ingetogen zijn uit respect voor de Vesten.

Visualisatie Vesten
Simulatiebeeld uit de projectnota: Vesten.

Focus op de R30

Behouden van het groene parkway-karakter van de Brugse ring (een weg door het groen). Door het schrappen van oversteekplaatsen voor fietsers en voetgangers worden de verkeerslichten meer conflictvrij geprogrammeerd. De kruispunten worden ook compacter waarbij op de Chantrellstraat ook een busbaan wordt geïntegreerd zodat bussen vlot vertrekken uit de stelplaats van De Lijn.

Visualisatie Unescorotonde

Simulatiebeeld uit de projectnota: Unescorotonde.

Focus op het Koning Albert I-park

De Vestenroute wordt verplaatst waarbij ter hoogte van het standbeeld van Koning Albert I een tweede onderdoorgang, de Unesco-passage, wordt voorzien. Wandelaars en fietsers zullen hier ongelijkvloers de drukke ring kruisen om zo hun route te vervolgen aan de Passantenbrugjes. Het ontwerp moet aansluiten bij de geest van het ontwerp van het recent heraangelegde park.

Focus op de Vaartdijkstraat

De fietssnelweg F6 Brugge – Gent maakt een ongelijkvloerse kruising onder de ring. De Ketsbruggeparking verdwijnt en wordt omgetoverd tot een groene buffer tussen ring en woningen Ketsbruggestraat.

Visualisatie Vaartdijkstraat
Simulatiebeeld uit de projectnota: visualisatie Vaartdijkstraat.


Het winnend ontwerp

Stad Brugge en de Vlaamse overheid gunden de opdracht voor dit project aan aannemer Boskalis uit Nederland. Zij overtuigden met een sterk ontwerp voor:

  • de realisatie van de drie passages voor voetgangers en fietsers onder de ring (aan de UNESCO-rotonde, aan het Stationsplein en aan de Vaartdijkstraat);
  • de herinrichting van het Stationsplein tot een park;
  • de realisatie van twee kleine bruggen over de twee vestingsgrachten. Deze bruggen brengen de voetgangers naar de Begijnenvest waar ze de keuze hebben om richting Koning Albert I-park of richting Minnewater te gaan;
  • hun visie op de uitvoering, de ‘minder hinder’-maatregelen en de communicatie.

Boskalis uit Nederland staat bekend om zijn uitgebreide ervaring, technische kennis en bewezen staat van dienst in het ontwerpen en realiseren van complexe infrastructuurprojecten over de hele wereld. Boskalis hanteert een proactieve benadering van veiligheid op de werkplek, hierbij zorgdragend voor een veilige werkomgeving voor personeel, omwonenden en passanten. Toewijding aan kwaliteit, een goede inpassing in de omgeving en het minimaliseren van impact op het bredere milieu zijn ingebakken in het DNA van de firma en haar partners.

Al deze kenmerken sluiten perfect aan bij de ambitieuze en unieke opgave om van de R30-Stationsomgeving een veilige en aantrekkelijke omgeving te maken.

Bekijk het winnend ontwerp: presentatie.

Bekijk de presentatie met gesproken tekst hieronder:

Passage Stationsplein naar Vesten
Afbeelding hierboven: Simulatiebeeld Boskalis: Passage Stationsplein naar Vesten.

Stationsplein
Afbeelding hierboven: Simulatiebeeld Boskalis: Stationsplein.

Vesten
Afbeelding hierboven: Simulatiebeeld Boskalis: Vesten.

Vesten
Afbeelding hierboven: Simulatiebeeld Boskalis: Vesten.

Overzichtsplan R30
Afbeelding hierboven: Simulatiebeeld Boskalis: overzichtsplan.

Passage Unesco-rotonde
Afbeelding hierboven: Simulatiebeeld Boskalis: passage UNESCO-rotonde.

Passage Unesco-rotonde£
Afbeelding hierboven: Simulatiebeeld Boskalis: passage UNESCO-rotonde.

Passage Vaartdijkstraat
Afbeelding hierboven: Simulatiebeeld Boskalis: passage Vaartdijkstraat.