IIIF in de praktijk

7
nov
2019

Als pionier in Vlaanderen zal MMMONK zich toeleggen op het ontsluiten van digitale beelden via het International Image Interoperability Framework (IIIF). Dit protocol voor ontsluiting van digitale beelden is een internationaal gedragen standaard gericht op duurzaamheid, flexibiliteit en uitwisselbaarheid van beelden via duurzame bouwstenen. Door gebruik te maken van de verschillende functionaliteiten die IIIF biedt, wil MMMONK het wetenschappelijk onderzoek stimuleren en innoveren.

International Image Interoperability Framework (IIIF)

Erfgoedinstellingen zetten in het laatste decennium steeds vaker in op het digitaal beschikbaar stellen van hun collectie. Maar het digitaal aanleveren van de beelden loopt niet altijd van een leien dakje: de beelden laden traag, de viewer veroudert snel of heeft te weinig functionaliteit, of de informatie wordt afgesloten voor niet-leden. Het International Image Interoperability Framework (IIIF) werd ontwikkeld om deze problemen aan te pakken. Het doel is om beelden van deelnemende instellingen op een snelle en toegankelijke manier aan te leveren in open access. De beelden zijn vrij beschikbaar voor iedereen en kunnen bekeken worden in verschillende viewers.

Dankzij een set API’s kunnen de beelden vlot in verschillende contexten ingezet worden. De Image API laat beeldmanipulatie toe, zoals verkleinen of roteren, en de Presentation API geeft structuur en eigenschappen aan het beeld. Hierdoor kan metadata (titel, auteur, …) aan een beeld gekoppeld worden. Andere API’s zijn onder andere de Search Within API waarmee een tekst kan worden doorzocht, en de Authentication API die toelaat een login te voorzien.

IIIF werd ondertussen al opgepikt door ongeveer honderd instellingen, die samen al meer dan een biljoen beelden hebben ontsloten. Enkele grote spelers zoals de Bibliothèque nationale de France en Stanford University sprongen al op de kar. In Vlaanderen neemt het MMMONK-project de pioniersrol op. De vier partners engageren zich hierbij om een draaiboek te ontwikkelen dat gebruikt kan worden door andere Vlaamse erfgoedbibliotheken.

Toepassingen

IIIF is een eenvoudige en duurzame manier om beelden te ontsluiten. Bovendien wordt wetenschappelijk onderzoek gestimuleerd door de verschillende functionaliteiten die IIIF biedt. Zo kunnen dankzij de Presentation API annotaties toegevoegd worden. Storiiies gebruikte dergelijke annotaties om bepaalde details van het schilderij De Ambassadeurs van Hans Holbein de Jonge onder de aandacht te brengen. IIIF laat ook toe om grote objecten in hun geheel te bestuderen en tot in detail in te zoomen, zoals bij de 18 meter lange Ebers Papyrusrol. Daarnaast is het mogelijk om via IIIF virtuele reconstructies te maken. Biblissima lanceerde hieromtrent een project waarbij uitgesneden miniaturen herenigd worden met het oorspronkelijke manuscript.

Een andere interessante functionaliteit is het vergelijken van beelden in eenzelfde viewer. Een geschikte viewer hiervoor is mirador. Deze toepassing werd al snel opgepikt door enkele onderzoekers. Dr. Timothy Janz, directeur van de afdeling gedrukte boeken bij de Vaticaanse Bibliotheek, maakte hiervan gebruik om een vernieuwende cursus Griekse paleografie te ontwikkelen. In plaats van de klassieke methode te gebruiken en fotokopieën af te drukken voor de leerlingen, koos dr. Janz voor een meer innovatieve en digitale aanpak. Voor inspiratie ging hij op zoek in de collectie van de Vaticaanse Bibliotheek, waarvan zo’n 18.000 manuscripten al werden ontsloten via IIIF. Het resultaat was een online cursus met onder meer vergelijkingen tussen verschillende handschriften. De leerlingen kunnen aan de hand van mirador het volledige handschrift doorzoeken en krijgen hierdoor meer context dan bij een enkele fotokopie. Bovendien laat de inzoomfunctie toe om kenmerken van een bepaalde letter in detail te bestuderen. Dr. Janz’s cursus is overduidelijk een mooi voorbeeld van wat IIIF kan bereiken in de praktijk.