Nieuwe Vlaamse Primitief wordt ongetwijfeld publieksfavoriet

2
apr
2019

Het stuk de ‘Heilige Veronica’ van de Meester van de Ursula-legende is, samen met enkele andere recente aanwinsten, voor het eerst te bewonderen in het Groeningemuseum. In december 2018 gaf de gemeenteraad zijn fiat voor de aankoop ervan.

Het gebeurt zeer zelden dat er een 15de eeuwse Vlaamse primitief van de kwaliteit van de heilige Veronica op de markt komt. De staat van bewaring is uitzonderlijk goed en het schilderij is met zijn lieflijke karakter een lust voor het oog. Voor musea in het binnen- en buitenland is het vaak zeer moeilijk om op de markt mee te dingen naar een werk van dit kaliber. Dankzij het museaal collectiefonds, waar 15 % van de inkomsten van elk verkocht ticket terecht komen, kon Musea Brugge efficient en snel ingaan op het uitzonderlijke aanbod en dit meesterwerk voor Brugge veiligstellen. 

De Meester van de Legende van de heilige Ursula is één van de belangrijkste meesters die in de late 15de eeuw in Brugge actief was. De noodnaam die hij kreeg is gebaseerd op twee luiken van een altaarstuk met daarop acht voorstellingen uit het leven van de heilige Ursula. Deze werken behoren eveneens tot de collectie van Musea Brugge.
Als tijdgenoot van Hans Memling schilderde de Ursula-meester voor vooraanstaande Brugse opdrachtgevers. De langgerekte lijfjes en eivormige hoofdjes zijn erg kenmerkend en zien we ook duidelijk terug in dit schilderijtje van Veronica. Veronica met haar exotisch hoofddeksel en wapperende hoofddoeken heeft haar ogen neergeslagen en kijkt naar de doek die ze in haar hand houdt. Daarop staat het ware gelaat van Christus, de Vera Icon, hetgeen eveneens de verklaring is voor Veronica’s naam.

In de 19de eeuw was het schilderij eigendom van Paul Durrieu, een van de grondleggers van het onderzoek naar de Franco-Vlaamse miniatuurkunst. Later was het werk in de verzameling van Hester Diamond, een van de belangrijkste New Yorkse privé-verzamelingen van Oud-Nederlandse schilderkunst, die het 1994 aan de Memlingexpositie in Brugge uitleende.
De aankoop van dit schilderij vult niet alleen het oeuvre van de Meester van de Ursulalegende en de collectie Vlaamse primitieven aan, het brengt ook een belangrijk kunstwerk terug naar zijn ontstaansplaats Brugge.

Het werk is vanaf vandaag te zien in zaal 2 van het Groeningemuseum. Musea Brugge presenteert eveneens andere recente aanwinsten:

  • Anonieme Brusselse meester, Gregoriusmis, c.1500: dit tafereel is een interessant voorbeeld van het gebruik van altaarstukken in de laatmiddeleeuwse liturgie.
  • Ambrosius Benson, Heilige Familie, 1525-1530: Jezus zit op de arm van zijn moeder. Zij rechterarmpje heeft hij om haar hals geslagen, terwijl hij met zijn andere hand een walnoot uit een schaal neemt die hem door Jozef wordt aangereikt. Deze intieme scène geeft een alledaags en toegankelijk beeld van deze jonge heilige familie.
  • Jan van der Straet (Johannes Stradanus), olieverfschets van Johannes de Doper, voor 1572: deze olieverfschets is toegeschreven aan de Brugs-Italiaanse meester Stradanus vanwege zijn verwantschap met het altaarstuk met de Doop van Jezus in de Santa Maria Novella in Firenze, dat 1572 gedateerd is. Wellicht werd deze olieverfschets als studie gemaakt, want het toont het hoofd van Johannes op dezelfde grootte als in het uiteindelijke schilderij.