Klimaatadaptatiestudie: Stad Brugge anticipeert

29
jun
2020

Twee weken geleden stelde Stad Brugge de campagne ‘Zorgen voor morgen begint vandaag/teken nu voor de toekomst’ voor naar aanleiding van de ondertekening van het Europese burgemeestersconvenant 2020-2030. Daarmee engageert Brugge zicht tot 40% minder CO2-uitstoot tegen 2030. 

Burgemeester Dirk De fauw: “Minstens even belangrijk is om ook onze stad klaar te maken voor een toekomst, waarin de weersomstandigheden wijzigen en we rekening moeten houden met meer droogte, meer hittedagen en overvloedige neerslag in korte periodes. Ook in Brugge zijn deze ontwikkelingen voelbaar, met als meest recente voorbeeld de droogte van de afgelopen weken en de komende dagen, waardoor heel tastbaar wordt wat dit tot gevolgen kan hebben: waterschaarste, maar ook schade aan gewassen. Gelukkig is er nu een periode van verkoeling en neerslag, maar het is niet uitgesloten dat ook deze en volgende zomers een heet en droog zullen zijn. Daarop moeten we voorbereid zijn.”  

Daarom heeft Stad Brugge een studie laten uitvoeren om zicht te krijgen op deze gevolgen en in te schatten welke risico’s deze eventueel met zich meebrengen. Deze studie werd uitgevoerd door het heel gespecialiseerde studiebureau Sumacqua, onder leiding van prof. dr. Patrick Willems en prof. dr. Vincent Wolfs (beiden topexperten in de materie, verbonden aan de KUL). Dit studiebureau heeft samen met een hele reeks lokale experten uit stadsdiensten, andere overheden en betrokkenen een uitgebreide analyse gemaakt van het centrum van de stad Brugge.

Stof tot nadenken

De studie die werd opgemaakt door studiebureau Sumaqua stemt alvast tot nadenken.  Bij ongewijzigd beleid, met andere woorden als de CO2-uitstoot verder blijft lopen zoals nu en de opwarming zich onverminderd voortzet, dan mogen we een gemiddelde temperatuurstijging verwachten in Brugge van 4,5 °C in de winter en zelfs 6,5 °C in de zomer. Het aantal hittedagen (meer dan 25°C) en tropische dagen (meer dan 30°) zal drastisch toenemen. Periodes van extreme droogte en periode van hevige neerslag zullen elkaar in de komende decennia steeds vaker afwisselen. En dit zal zonder twijfel gevolgen hebben op het functioneren van onze stad.

Schepen van Klimaat en Energie Minou Esquenet:“De eerste les die we moeten trekken, is zonder twijfel: de opwarming afremmen door onze CO2-uitstoot wereldwijd weg te werken. De tweede les is dat we onze stad moeten voorbereiden op deze evoluties. Zelfs als we erin slagen om onze CO2-uitstoot drastisch te verminderen, dan nog zal de verdere opwarming gevolgen hebben op onze weersomstandigheden. Grosso modo zijn er drie grote risico’s waarop we ons moeten concentreren en de stad waar nodig aanpassen.

  1. Verdroging: we verwachten meer periodes zonder neerslag, eventueel gepaard met hoge temperaturen, die zullen leiden tot een verdroging van de ondergrond; 
  2. Verhitting: we verwachten gemiddeld hogere temperaturen die in de zomermaanden kunnen leiden tot hitte-effecten in stedelijk gebied (steen warmt op en koelt traag, waardoor hitte opgebouwd wordt);
  3. Overstroming: als het regent dan zal dat gemiddeld heviger zijn in kortere periodes, wat de kans op overstroming verhoogt.” 

Een klimaatbestendige stad

De vraag is hoe je een bebouwde omgeving transformeert zodat toekomstige weerextremen geen bedreiging vormen.

Schepen van Openbaar Domein Mercedes Van Volcem: “Het antwoord ligt in het opstarten van een concreet warmte- en regenwatermanagement. Zo vraagt het van overheden om op een andere manier met de inrichting van de openbare ruimte om te gaan.  Heel eenvoudig samengevat komt op het neer op drie principes die we in het ontwerpen van onze stad voorop moeten stellen:

  1. Meer vergroenen: zodat er geen hitte-eiland ontstaat in tijden van lange droogte en hoge temperaturen. Dat kan via bomen, struiken, maar ook gevel- en dakbegroeiing. Zo koel je natuurlijke en vermijd je mechanische koeling;
  2. Meer ontharden: zorgen dat neerslag terug zijn weg vindt naar de ondergrond en zo de bodem voldoende vochtig houdt. Dat kan door effectief verhardingen weg te nemen en te vervangen door waterdoorlatende bedekking zoals steenslag of groenzones;
  3. Beter waterbeheer: zorgen dan neerslag niet (te snel en teveel) via de riool wordt afgevoerd en tegelijk waar mogelijk water bufferen zodat het traag in de ondergrond kan indringen. Dit kan door een gescheiden rioolstelstel of door regenwaterputten te voorzien.”

Jaarlijks investeren en vernieuwen we onze infrastructuur voor ongeveer 13 miljoen euro. 10 miljoen gaat daarvan naar wegenis en riolering, de rest (3 miljoen) naar het beheer en ontwerp van groene ruimte. In deze ontwerpen nemen we de principes van klimaatrobuust ontwerpen mee. Ik ga resoluut voor meer groen: van bomen tot parken, van bloembakken tot groengevels. Maar ook met ontharding zijn we volop bezig en noemen dat ‘operatie perforatie’. Een mooi voorbeeld is wat ik aan de balkonrotonde heb gerealiseerd door de betonvlakte daar open te gooien en bloemperken te plaatsen. Ook met ons waterbeleid zijn we volop bezig: gescheiden riolen en waterbuffers nemen we in elk ontwerp zodat we systematisch onze stad voorbereiden op deze nieuwe omstandigheden”, zegt schepen Mercedes Van Volcem.

Ruimtelijk beleid

Ook in het algemeen ruimtelijk beleid zal deze studie richtinggevend zijn.

Schepen van Ruimtelijke Ordening Franky Demon: “Brugge was pionier met haar ruimtelijk visie voor het historisch centrum met respect voor haar verleden én met het oog op de toekomst. Het resultaat is een fantastische groene vestinggordel, talrijke kloostertuinen, belangrijke stadstuinen en publieke parken die gevrijwaard bleven van bebouwing. Deze open en groene ruimten vormen de basis voor het opvangen van hemelwater en zorgen voor verkoeling. Met het oog op het klimaatrobuust maken van de binnenstad zal de rol van deze groene ruimten samen met de waterstructuur toenemen en hun aanwezigheid aan belang winnen.”

“Net zoals bij erfgoed is het onze taak om de zorg voor het klimaat te verankeren in het ruimtelijk beleid. We denken aan de herziening van de stedenbouwkundige verordening en de opmaak van het ‘Beleidsplan Ruimte Brugge’ als opvolger van het ‘Ruimtelijk Structuurplan Brugge’ van 2006. Ook in de opknappremie zijn nu reeds mogelijkheden ingebouwd om bijvoorbeeld voor een groendak of een regenwaterput extra financiële steun te krijgen. Ik plan deze opknappremie ook verder uit te breiden om ook andere ingrepen die onze gezamenlijke klimaatambities helpen realiseren te stimuleren”, zegt schepen Franky Demon.

Folder

Minou Esquenet “Ook inwoners kunnen hun engagement opnemen in dit verhaal en dit door het aanbrengen van wat gevelgroen, het planten van een boom in hun tuin, het aanleggen van een waterpartij, het vermijden of verwijderen van privéverharding, het plaatsen van een hemelwaterput… Er werd een informatieve folder opgemaakt. Deze is raadpleegbaar op de website https://klimaat.brugge.be/ of men kan een exemplaar opvragen bij de dienst Leefmilieu (050 47 53 80; leefmilieu@brugge.be).”

Deze studie werk gemaakt ikv het WRC project en kreeg subsidies van het Interreg 2 Seas programma 2014-2020. Ook de provincie West-Vlaanderen ondersteunde deze acties.