Herinrichting R30 - stationsomgeving

Alle informatie over de herinrichting van de R30 - stationsomgeving. Wil je reageren of heb je nog vragen of ideëen. Stel ons dan jouw vraag.

Het project

Voor de vele bezoekers aan Brugge is de stationsomgeving toegangspoort naar onze stad.

De omgeving aan het station van Brugge, kant centrum, is vandaag erg druk en niet voor alle weggebruikers even veilig. Auto’s, bussen, voetgangers, fietsers, uitzonderlijk vervoer, taxi’s … komen op te veel momenten samen op dat drukke verkeersknooppunt. Op piekuren steken per uur 1.500 à 2.000 voetgangers en per dag 15.000 fietsers de ring over.

Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) en Stad Brugge willen in eerste instantie:

  • verkeersveiligheid van alle weggebruikers daar verbeteren
  • doorstroming van het verkeer op de ring bewaken
  • stationsomgeving aantrekkelijker maken

Daarom investeren zij samen in dit project.

Projectverloop

Grote infrastructuurprojecten, zoals dit project, doorlopen een welbepaalde procedure vooraleer effectief de schop in de grond gaat.

Voorstudies (2018 - 2019)

Tijdens de voorstudies (2018 – 2019) werden de doelstellingen en de randvoorwaarden omschreven.
Vlaams Minister van Mobiliteit Lydia Peeters en Stad Brugge besloten om de aanpak van drie zwarte punten op de Brugse ring (R30) te koppelen aan een ambitieus stadsproject die ook een nieuwe invulling voor het Stationsplein inhoudt.

Meer info over de voorstudies: kijk bij ‘documenten 2022’ op deze website.

Startnota (opmaak 2020 - 2021)

In de startnota (opmaak 2020 – 2021) werd het concept van de herinrichting bepaald. 

Het realiseren van 3 onderdoorgangen voor fietsers en voetgangers zodat ze veilig de ring kunnen kruisen en het Stationsplein een grondige opfrissing geven.

Meer info over de startnota: kijk bij ‘documenten 2022’ op deze website.

Projectnota (2021 - 2022)

In de projectnota (2021 – 2022) werd het concept verfijnd en werden de ontwerpeisen vastgelegd.

Meer info over de projectnota: lees verder op deze webpagina en kijk bij ‘documenten 2023 - 2024’ op deze website.

Europese aanbesteding (2023)

Via een Europese aanbesteding (2023) werd een ontwerper en aannemer aangeduid in een design en build-formule aangeduid. De opdrachtnemer zal dus het volledige voortraject in een definitief uitvoeringsontwerp gieten, de nodige vergunningen aanvragen en het project realiseren op het terrein.

Omgevingsvergunning (2024 - huidige fase)

In de omgevingsvergunning wordt het winnende ontwerp in detail uitgewerkt. De vergunning zal vermoedelijk rond de zomer 2024 worden aangevraagd.

Uitvoering werkzaamheden (eind 2024 - 2026)

Uitvoering werkzaamheden: gefaseerd én met oog voor Minder Hinder (maatregelen om de hinder zo beperkt mogelijk te maken).

Waar staan we nu?

  • Januari 2024: gunnen opdracht aan aannemer Boskalis en haar projectteam.
  • Januari – zomer 2024: voorbereiding van de omgevingsvergunningsaanvraag op basis van het gedetailleerde ontwerp.
  • Infomarkt voor omwonenden, handelaars en alle Bruggelingen om het ontwerp in detail toe te lichten: op het moment dat de omgevingsvergunning wordt ingediend.
  • De procedure voor de omgevingsvergunning duurt een half jaar. Eens de vergunning wordt verleend, kunnen de werkzaamheden concreet ingepland worden.
  • Een exacte timing kan nu nog niet gegeven worden.
  • Van zodra de timing gekend is volgt er een ruime communicatiecampagne.

Doelstellingen van het project

• de verkeersveiligheid voor alle weggebruikers verbeteren;
• de doorstroming van het verkeer behouden;
• een kwalitatieve omgeving nastreven.

Vertaald naar de verschillende weggebruikers en naar de stationsomgeving betekent dit:

Fietsers en voetgangers

  • Betere oversteekmogelijkheden over de R30, in het bijzonder ter hoogte van het stationsplein.
  • Onveilige situaties wegwerken.
  • Ruimte geven aan kwalitatieve, veilige en logische verbindingen voor deze weggebruikers langsheen het projectgebied zoals daar zijn:
    • van het station naar de binnenstad/centrum
    • van het station naar de Vaartdijkstraat (VTI, kanaaleiland, Cactus Club)
    • naar de Vestenroute (van Boeverievest naar Begijnenvest/Minnewater)
  • Verbeteren van het fietspad langs de R30, kant stationsplein, want deze wordt niet alleen gebruikt door fietsers met bestemming station maar ook door doorgaand fietsverkeer. Dit fietspad maakt immers deel uit van de Brugse Stadsfietsroute (FR30).
  • Behoud van het fietspad langs de R30, kant Vesten, als hoofdas naar het centrum.
  • Zorgen voor een goede bereikbaarheid van de fietsenparking langs de Hendrik Brugmansstraat.
  • Voldoende ruimte scheppen voor de voetgangers en fietsers, waar nodig ze van elkaar scheiden en ervoor zorgen dat de routes duidelijk leesbaar zijn.
  • Stimuleren van deze weggebruikers om bepaalde routes te volgen door de inrichting van het openbaar domein hierop af te stemmen.

Autoverkeer

  • Behouden doorstroming van het verkeer op de R30.
  • Creëren van veilige aansluitingen van de zijstraten op de R30 – stationsomgeving (alsook de in- en uitrit naar de Kiss&Ride-zone – zone voor kort parkeren).

Busverkeer

  • Vlotte doorstroming van het openbaar vervoer, in het bijzonder de verbinding station - ’t Zand

Inrichting van de stationsomgeving

  • Creëren van een meer aangename omgeving met respect voor de leefbaarheid van de omliggende woonwijken.
  • Creëren van een aantrekkelijke toegangspoort van en naar het station en naar de verschillende functies nabij het station (parking, fietsenparking, taxi’s, bussen, handelszaken).
  • Verhogen van de belevings- en verblijfswaarde van het stationsplein
  • De aanwezigheid van het groen, van onder meer de Vesten, en het water van de vestingsgrachten, versterken.
  • De marktkramers van de zaterdagmarkt op ’t Zand zullen, bij het verdwijnen van de Ketsbruggeparking, parkeren aan de Bevrijdingslaan. De huidige stationsparking biedt voldoende capaciteit.

De startnota

In de startnota (opgemaakt in 2020 – 2021) werden de hoofdlijnen van het project bepaald per verkeersdeelnemer.

Voetgangers en fietsers

1. Voetgangers- en fietserstunnel aan de UNESCO-rotonde kant 't Zand

  • Deze tunnel maakt een verbinding tussen de twee zijden van het Koning Albert I-park waarvan de ene toegang zich bevindt ter hoogte van het standbeeld van Koning Albert I en de andere toegang aan de achterkant van het voormalige VTI-gebouw (waar thans een nieuw woonproject vorm krijgt). Vanaf hier kan de verbinding gemaakt worden met de Boeveriestraat ter hoogte van de Passantenbrug.
  • Het traject langs de Vesten zal, komende van de Begijnenvest in de richting van de Boeverievest, niet meer verlopen via de oversteek van de ring aan de Oostmeers, maar zal vanaf de Begijnenvest rechtdoor lopen in het Koning Albert I-park. Vandaar kan men dan via de nieuwe tunnel richting Boeverievest wandelen of fietsen.
  • De voetgangers en de fietsers worden uit het complexe kruispunt aan de Oostmeers/R30 gehaald en de fiets- en voetgangersoversteek verdwijnt ter hoogte van de Oostmeers – R30.

2. Verbeteren Chantrell- en Hendrik Brugmansstraat

  • Veiliger maken van deze kruispunten op de ring waardoor een kortere oversteek ontstaat voor de fietsers.
  • De fietsers van en naar de fietsenstalling/Huis van de Bruggeling/woning/horeca krijgen een loodrechte, verkeerslichtengeregelde oversteek over de R30 naar de Hendrik Brugmansstraat als logische verbinding.
  • Aanbrengen van een zebrapad om de Chantrellstraat te dwarsen.

3. Passage voor voetgangers en fietsers onder de R30, tussen het Stationsplein en de Vesten

  • De vele voetgangers en fietsers krijgen een passage onder de R30 zodat zij niet meer bovengronds de ring moeten dwarsen.
  • Vanaf ongeveer halverwege het Stationsplein vertrekt een zacht hellende, brede toegang naar de onderdoorgang van de R30.
  • De toegang naar de onderdoorgang, kant Stationsplein, waaiert breed uit op het plein en de zijbermen worden met groen aangekleed om het Stationsplein en deze passage een aantrekkelijke aanblik te geven. Deze groene aankleding sluit aan bij het groene karakter van de Vesten.
  • De uitgang van de passage, kant Vesten, situeert zich tussen de Oostmeers en de Tuf Tuf en bij het ontwerpen van deze uitmonding zal respectvol omgesprongen worden met de aanwezige monumentale bomen van dit Vestendeel.
  • Vanaf de Vesten zal de voetganger en de fietser vervolgens de keuze krijgen om de weg verder te zetten hetzij richting Koning Albert I-park/’t Zand, hetzij richting Begijnenvest/Minnewater.
  • De aantakking op de Vesten laat de voetgangers en fietsers kennis maken met een minder gekende en gebruikte zone van de Vesten.
  • Bij de realisatie van de passage staat de toegankelijkheid centraal (helling maximum 4%).
  • De breedte van de onderdoorgang, de extra aandacht voor de verlichting, de aanwezigheid van camera’s zorgen voor een veilig gevoel in de onderdoorgang.
  • De rijvakken van de R30 over de passage worden op twee slanke bruggen gelegd.
  • Deze onderdoorgang zal niet als een tunnelkoker ervaren worden maar als een passage met veel licht en flankerend groen.
  • Tussen de twee bruggen is er open ruimte waardoor daglicht in de passage binnenvalt.

4. Minder bovengrondse fiets- en voetgangersoversteken over de R30

Door de bovenstaande voorstellen vallen een aantal bovengrondse fiets- en voetgangersoversteken over de R30 weg. Dit biedt kansen tot een conflictvrije werking van de verkeerslichten in het projectgebied omdat er minder kruisende verkeersstromen zijn over de R30.

5. Meer ruimte geven aan fietsers en voetgangers

Door de lichte verschuiving van de R30 kant centrum komt er meer ruimte beschikbaar voor de fietsers en voetgangers kant station (meer info: zie thema ‘gemotoriseerd verkeer’).

6. Fiets- en voetgangerstunnel onder de sporen

Op lange termijn is het de ambitie om een fiets- en voetgangerstunnel te realiseren onder de treinsporen aan de zijkant van het stationsgebouw (kant Huis van de Bruggeling) zodat een vlotte verbinding ontstaat tussen het centrum enerzijds en Sint-Michiels (Kerkebeekpad – scholencomplex) anderzijds.

Gemotoriseerd verkeer

De voorstellen voor het fiets- en voetgangersverkeer zorgen ervoor dat een aantal bovengrondse dwarsingen voor fietsers en voetgangers over de R30 verdwijnen. Dit is goed voor het behoud van de doorstroming van het gemotoriseerde verkeer.

De kruispunten

In de zone tussen de Unesco-rotonde en de Vaartdijkstraat monden verschillende straten uit op de R30:

  • Oostmeers
  • Ketsbruggestraat
  • Chantrellstraat
  • Uitrit van de Kiss&Ride-zone
  • Uitrit van de busterminus van De Lijn
  • Vaartdijkstraat

Ze worden allen, met uitzondering van de uitrit busterminus van De Lijn, als knelpunt beschouwd omdat ze onvoldoende verkeersveilig zijn.

Doelen

  • Deze kruispunten een veiliger inrichting geven zodat ze duidelijk leesbaar zijn voor de gebruikers.
  • Veiligheid verhogen.
  • Een vlotte doorstroming van het verkeer behouden.
  • Bewaken van het groene karakter van de R30

Kruispunt R30/Oostmeers

  • Het kruispunt insnoeren = compacter maken.
  • Het verkeer van de Oostmeers verplicht rechtsaf laten wegrijden op de R30 (met keerpunt via de Unesco-rotonde).
  • Schrappen oversteek voor fietsers en voetgangers. Zij krijgen twee alternatieve routes aangeboden: de voetgangers- en fietserstunnel ter hoogte van de Unesco-rotonde voor zij die richting Boeverievest willen én de passage onder de ring/R30 voor de fietsers en de voetgangers die uit de richting van de Oostmeers komen en richting station willen (naar de fietsenparking bijvoorbeeld).

Kruispunt R30/Ketsbruggestraat

  • Het kruispunt insnoeren = compacter maken.
  • Het kruispunt meer logisch situeren (nu asymmetrisch ten opzichte van de Chantrellstraat) door het beperkt verplaatsen van het kruispuntvlak.

Kruispunt R30/Chantrellstraat/Hendrik Brugmansstraat

  • De aansluiting van deze straat veiliger maken zodat het kruispunt beter leesbaar is voor de weggebruiker.
  • De Chantrellstraat krijgt een busbaan in functie van een optimale bereikbaarheid van de stelplaats van De Lijn.
  • Onderzoeken of de Hendrik Brugmansstraat meer autoluw kan ingericht worden.

 Kruispunt R30/in- en uitrit Kiss&Ride-zone

  • De huidige locatie van de Kiss&Ride-zone ligt op de plaats waar de toekomstige onderdoorgang onder de R30 komt.
  • Verplaatsen van deze kortparkeerzone omdat de aansluiting op de R30 vaak conflicten met zich meebrengt bij het inrijden naar of het verlaten van deze parking.
  • Integreren van de Kiss&Ride-zone buiten de betalende Stationsparking.

 Kruispunt R30/Vaartdijkstraat

  • De Vaartdijkstraat wordt voorbehouden voor fietsers en voetgangers.
  • De afsluiting in de Vaartdijkstraat voor het autoverkeer ter hoogte van de Bombardier-brug verdween zodat de Jachtclub Flandria bereikbaar blijft.
  • Het nieuwe profiel van de Bargeweg, gerealiseerd in 2022 met een breder fiets- en voetpad, wordt doorgetrokken langs de ring tussen het kruispunt Vaartdijkstraat en het kruispunt met de Chantrellstraat (parkeergebouw station).
  • De fietsers van de Vaartdijkstraat (fietssnelweg komende van Gent) krijgen een tunnel onder de R30 zodat ze hun weg via het fietspad langs de R30, kant Vesten - centrum, verder kunnen zetten. 

R30 beperkt opschuiven richting centrum

  • Het innemen van de Ketsbruggeparking biedt kansen om:
    • de R30 lichtjes op te schuiven richting centrum
    • meer ruimte te geven aan fietsers (Brugse Stadsfietsroute FR30) en aan de voetgangers kant station
    • een groen scherm te creëren als buffer voor de woningen van de Ketsbruggestraat
  • Voor deze actie is nog geen inrichtingsvoorstel beschikbaar. Net zoals voor alle andere acties wordt dit de komende maanden nog verder uitgewerkt.

De projectnota

Het concept, in hoofdlijnen vastgelegd in de startnota werd meer in detail uitgewerkt in een projectnota (2021 – 2022). Bij de verfijning van het concept werd een beroep gedaan op de feedback die we ontvingen tijdens de infomomenten begin 2022 en op bijkomend studiewerk. Zo werden een bomenrapport opgemaakt, werd een studie van de waterlopen en haar waterpeilen (ook rekening houdend met een wijzigend klimaat) besteld, werd via een Minder Hinder-verkenning vooruitgeblikt naar een toekomstige uitvoering …

Het concept werd niet fundamenteel gewijzigd. Het werd wel projectbreed uitgediept en voor elk deelgebied werden ontwerpeisen uitgewerkt. Onzekerheden die nog bestonden tijdens de startnota (bijvoorbeeld omtrent bomen of water) werden geruststellend beantwoord. Er werd kortom een grondige voorbereiding van de Europese aanbesteding gedaan die in 2023 leidde tot de gunning aan Boskalis die met haar team een detailontwerp maakte en straks ook zal instaan voor de uitvoering.

Focus op de algemene ontwerpprincipes

  • Leesbaarheid: de stationsomgeving is niet enkel dé toegang tot de historische binnenstad maar ook een druk knooppunt van verkeersstromen. Een leesbaar ontwerp helpt alle gebruikers op een correcte, veilige en comfortabele manier de stationsomgeving te gebruiken.
  • Herkenbare identiteit: dé stationsomgeving bestaat in feite niet. Er is het Vestenlandschap, het Koning Albert I-park en het Stationsplein (inclusief de Hendrik Brugmansstraat). De eigenheid van deze zones moeten behouden én versterkt worden.
  • Universal design – integrale toegankelijkheid: de nieuwe infrastructuur moet voor iedereen (van een sporter over een gezin met een buggy en roltrolleys tot een persoon in een rolstoel) toegankelijk en beleefbaar zijn. Aandacht gaat ook naar sociale veiligheid.
  • Esthetische eisen: de nieuwe publieke ruimte en de kunstwerken (onderdoorgangen en bruggen) moeten esthetisch zijn.
  • Duurzaamheid en klimaatadaptatie: het ontwerp moet aandacht besteden aan extra groen, infiltratie van regenwater …

Focus op het Stationsplein en Hendrik Brugmansstraat

Door de Vestenpassage (onderdoorgang voor fietsers en voetgangers) zullen reizigers moeiteloos van het station naar de binnenstad kunnen lopen. Het Stationsplein en de Hendrik Brugmansstraat worden als een groene voetgangerszone ingericht. De verblijfskwaliteit op het plein moet versterkt worden mét het oog op de beleving van de Brugse skyline en het monumentale stationsgebouw.

Focus op de Vesten

Dankzij de Vestenpassage komt een bezoeker in de Vesten. De beleving van de historische stadsomwalling staat centraal. Dankzij een doordacht ontwerp van het wandelpad en de bruggen is een impact op de bomen of de grondmassieven te vermijden. Het ontwerp van de bruggen over de binnen- en buitenvestingsgracht moet ingetogen zijn uit respect voor de Vesten.

Focus op de R30

Behouden van het groene parkway-karakter van de Brugse ring (een weg door het groen). Door het schrappen van oversteekplaatsen voor fietsers en voetgangers worden de verkeerslichten meer conflictvrij geprogrammeerd. De kruispunten worden ook compacter waarbij op de Chantrellstraat ook een busbaan wordt geïntegreerd zodat bussen vlot vertrekken uit de stelplaats van De Lijn.

Focus op het Koning Albert I-park

De Vestenroute wordt verplaatst waarbij ter hoogte van het standbeeld van Koning Albert I een tweede onderdoorgang, de Unesco-passage, wordt voorzien. Wandelaars en fietsers zullen hier ongelijkvloers de drukke ring kruisen om zo hun route te vervolgen aan de Passantenbrugjes. Het ontwerp moet aansluiten bij de geest van het ontwerp van het recent heraangelegde park.

Focus op de Vaartdijkstraat

De fietssnelweg F6 Brugge – Gent maakt een ongelijkvloerse kruising onder de ring. De Ketsbruggeparking verdwijnt en wordt omgetoverd tot een groene buffer tussen ring en woningen Ketsbruggestraat.

Het winnend ontwerp

Stad Brugge en de Vlaamse overheid gunden de opdracht voor dit project aan aannemer Boskalis uit Nederland. Zij overtuigden met een sterk ontwerp voor:

  • de realisatie van de drie passages voor voetgangers en fietsers onder de ring (aan de UNESCO-rotonde, aan het Stationsplein en aan de Vaartdijkstraat);
  • de herinrichting van het Stationsplein tot een park;
  • de realisatie van twee kleine bruggen over de twee vestingsgrachten. Deze bruggen brengen de voetgangers naar de Begijnenvest waar ze de keuze hebben om richting Koning Albert I-park of richting Minnewater te gaan;
  • hun visie op de uitvoering, de ‘minder hinder’-maatregelen en de communicatie.

Boskalis uit Nederland staat bekend om zijn uitgebreide ervaring, technische kennis en bewezen staat van dienst in het ontwerpen en realiseren van complexe infrastructuurprojecten over de hele wereld. Boskalis hanteert een proactieve benadering van veiligheid op de werkplek, hierbij zorgdragend voor een veilige werkomgeving voor personeel, omwonenden en passanten. Toewijding aan kwaliteit, een goede inpassing in de omgeving en het minimaliseren van impact op het bredere milieu zijn ingebakken in het DNA van de firma en haar partners.

Al deze kenmerken sluiten perfect aan bij de ambitieuze en unieke opgave om van de R30-Stationsomgeving een veilige en aantrekkelijke omgeving te maken.

Communicatie

  • In februari – maart 2022 werd al een eerste concept van dit project voorgesteld op een infomarkt en infostand.
  • Van zodra de aannemer zijn omgevingsvergunning krijgt (vermoedelijk tegen de zomer van 2024), kan hij een meer gedetailleerde planning en timing van de werkzaamheden én een ‘minder hinder-plan’ opmaken. Dit zal opnieuw ruim gecommuniceerd worden.
  • Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden zelf zal een goed uitgewerkt communicatieplan op verschillende tijdstippen en via tal van communicatiekanalen informatie over dit project de wereld insturen.

Veelgestelde vragen

Het klopt dat in de Visie R30 (2015) het idee van een korte intunneling werd voorgesteld. Een lange tunnel was, zo concludeerde men toen reeds, niet mogelijk omwille van de waterlopen die de R30 kruisen. Vandaar was het voorstel om slechts de R30 ter hoogte van het Stationsplein in te tunnelen. Naast het idee van een tunnel of brug voor fietsers en wandelaars, werd ook deze oplossing als variant onderzocht bij het begin van onze studie. Er werd hier al vlug van afgestapt omdat de oplossing maar een halve oplossing bleek te zijn in menig perspectief.
Zo wrong het schoentje verkeerskundig want als de verkeersstromen werden geanalyseerd op de R30 dan werd vastgesteld dat ongeveer een derde van het verkeer op de R30 als bestemming het station kent. Denk maar aan bussen, taxi’s of ook wagens voor de stationsparking. Of hoe er kortom nog steeds op maaiveld wegenis aanwezig moet zijn, wat uiteraard minder wenselijk is in functie van oversteekbaarheid voor voetgangers. Ook ruimtelijk klopte het plaatje niet volledig.
Een tunnel betekent immers ook tunnelmonden en dit naast de historische vesten … geen evidentie qua landschappelijke inpassing. De vrees is dat zo’n ingreep zelfs de huidige onderbreking van de vesten zou versterken. Tot slot bleken de puzzel met de waterlopen nog moeilijker te zijn dan vooreerst ingeschat. Ingrepen op de waterlopen is in theorie mogelijk maar is praktisch geenszins evident en zal steeds technische, budgettaire, … risico’s inhouden. Of hoe kortom via bijkomend onderzoek deze oplossing niet werd weerhouden maar wel resulteerde bij het concept Vestenpassage onder de R30 voor fietsers en voetgangers. Meten is weten, zoals men zegt.
Bekijk het ‘onderzoek insleuving R30’ op deze website bij ‘documenten 2022’. Deze maken bovenstaande duidelijk.

In het verleden werd onderzocht om de tunnel meer naar het Concertgebouw op te schuiven, dit werd echter negatief geadviseerd omdat: De voetgangers- en fietserstunnel kan niet maar naar 't Zand toe worden opgeschoven omdat dit een impact zou hebben op:

  • de Vestenroute (aantakking richting kruispunt Boeveriestraat met de Passantenbrugjes waar de Vestenroute verder loopt (door het schrappen van de verkeerslichten aan het Stationsplein – Oostmeers is de Vestenroute de facto geknipt en vandaar dus deze “noodzakelijke omlegging”)
  • de fietssnelweg F6 (fietserstunnel Vaartdijkstraat - jaagpad naar Gent = fietssnelweg én fietserstunnel aan de Unesco-rotonde dat aantakt op kruispunt Boeveriestraat met de F32 (richting Torhout – Roeselare) én de F6 – F30 (richting Oostende)
    Vanuit beide netwerkverhalen is een noordelijk opschuiven kortom niet mogelijk. Aanvullend is ook de ruimtelijke inpasbaarheid er niet. Ook om centraal een lichtinval te voorzien is het noordelijker opschuiven minder opportuun.

Er is geen aanpassing aan de Unesco-rotonde. Dit betekent evenwel niet dat dit kruispunt niet onder de loep werd genomen in de studie. Integendeel, er werden twee andere inrichtingen onderzocht: een inrichting als turborotonde (is een speciaal vormgegeven tweestrooksrotonde, waar men al voor het oprijden van de rotonde de juiste rijstrook moet kiezen) en een inrichting met verkeerslichten. Dankzij dit onderzoek en een microsimulatie van het verkeer konden beide alternatieven geëvalueerd worden.

Er werd vastgesteld dat de meerwaarden zeer beperkt zijn (bvb. kansen voor uitbreiding Koning Albert I-park of ook het verbeteren van de doorstroming - in één scenario zelfs slechter dan huidige toestand). Bovendien zijn de minpunten (impact werken, budgettair …) relatief groot. Of hoe kortom het sop de spreekwoordelijke kolen niet waard zijn. Vandaar dat de optimalisatie van dit kruispunt dan ook niet weerhouden werd en er na dit onderzoek gefocust werd op de oplossingen in de studie die op de website weergegeven zijn.

Bekijk hier de syntheseslides Unesco-rotonde op deze website bij ‘documenten 2022’. Deze maken bovenstaande duidelijk.

Deze bekommernis, sociale veiligheid, is zeker terecht en wordt ook gedeeld door de Vlaamse overheid – Agentschap Wegen en Verkeer en Stad Brugge. Het was zelfs één van dé redenen om bij het variantenonderzoek de stap te maken van een klassieke tunnel (het oorspronkelijke idee) naar een passage. In plaats van een spreekwoordelijke smalle konijnenpijp wordt de R30 op een vast brugdek gelegd die zo’n 30 à 40 m zal overspannen, waardoor er (rekening houdend met schuine wanden, dus geen betonnen kokerwanden) op het loopveld nog zo’n 9 à 12 m over wordt gehouden. Het Stationsplein wordt als het ware doorgetrokken tot in de Vesten. Bovendien bestaat ook de overtuiging dat de locatie, met hoge voetgangersintensiteiten vandaag én in de toekomst alsook de aanwezigheid van de horecazaak Tuf Tuf langs het tracé, ook zal zorgen voor voldoende sociale controle. Tot slot zal uiteraard met bijzondere zorg nagedacht worden over de verlichting in het latere detailontwerp.

Naast respect voor de historische en landschappelijke waarde van de Vesten was “toegankelijkheid” één van dé harde randvoorwaarden. Logisch ook, op zo’n drukke plaats is “toegankelijkheid” cruciaal voor tal van doelgroepen. Denk aan een toerist met zware reiskoffer op wieltjes. Of denk aan een gezin op uitstap met de buggy. Er worden dan ook de strenge eisen gehanteerd inzake zogenaamd “universal design”: iedereen moet zich vlot op de hoofdroutes kunnen verplaatsen. Concreet vertaalt zich dit onder meer in het principe dat de Vestenpassage (waarbij het Stationsplein ten gedeeltelijk in helling wordt aangelegd) een maximaal hellingspercentage van 4% zal kennen. Uiteraard zal dit in de latere uitwerking (bijvoorbeeld keuze materialisatie van looproutes, integratie van zitbanken …) nog verder verfijnd en bewaakt worden.

De twee bruggen over de twee vestingsgrachten zijn niet bestemd voor fietsverkeer. Hoe zorgen we ervoor dat fietsers deze bruggen niet gebruiken?
Het antwoord ligt in wat verkeerskundigen en gedragsexperts bestempelen als “nudgen”: het sturen van mensen zonder dat ze hier zelf bewust van zijn. We maken als het ware de route over de brugjes voor fietsers contra-intuïtief (wat wil zeggen dat het indruist tegen hetgeen wij op basis van intuïtie geneigd zijn te geloven):

  • door de breedte: een fietser heeft nood aan een nuttige breedte van 1(,50) meter
  • een fietser rijdt nooit perfect op een rechte lijn en kan al eens – ook door verstrooidheid - afwijken
  • door de schrikafstand tot balustrades van 0,75 meter: een fietser zal nooit rakelings langs een verticaal object zoeven, van nature (vandaar “nudgen”) houdt men een zekere afstand die dus schrikafstand wordt genoemd
  • als er dan ook nog eens voetgangers zijn dan zal de fietser moeten afstappen of stapvoets gaan en is er geen tijdswinst (wat ook in het hoofd van de fietser meespeelt)
  • door de netwerkanalyse is er weinig meerwaarde in een route over de brugjes. Voor de meeste bestemmingen (van Assebroek tot Christus-Koning) is de route sowieso niet interessant. Ze ligt niet op de natuurlijke reisweg van een fietser. Slechts voor wie woont in het centrum (Oostmeers, Zonnekemeers …) zou het een alternatief kunnen zijn echter de fietser zal maar traag de brugjes kunnen gebruiken terwijl de bypass ter hoogte van de Tuf Tuf een vlotte connectie met het fietspad langs de R30 betekent.

We vermoeden dan ook dat fietsers het weinig tot niet zullen gebruiken uit zichzelf. En als het toch gebeurt zal het ’s avonds of ’s nachts zijn als er weinig kans is op voetgangers. En dan geeft het niet want dat verhoogt de sociale controle en door de vormgeving (breedte, bochten, materialisatie) zal een fietser ook nooit de intentie hebben om snel te vlammen.

Vaak is er een onverwachte confrontatie tussen het verkeer op de R30, dat naar de parking Station wil inrijden, en de fietsers, die in beide rijrichtingen op het fietspad langs de R3O rijden: kan deze locatie meer verkeersveilig worden?

Samen met de inrit naar de Kiss&Ride-zone was dit kruispunt één van dé aanleidingen om de studie R30-Stationsomgeving op te starten. Beide kruispunten zijn immers gekend als een zwart punt omwille van de conflictueuze confrontatie tussen de fietsers in beide rijrichtingen en het verkeer dat naar de parking Station of Kiss&Ride-zone, vanaf de R30, wil inslaan. In de studie werd dan ook onderzocht naar een aanpak van deze zwarte punten.

De inrit naar de Kiss&Ride-zone wordt geschrapt door de verhuis van de Kiss&Ride-zone naar het parkeergebouw.
Voor de inrit naar de Chantrellstraat (die beperkt extra belast wordt doordat ook auto’s op weg naar de Kiss&Ride-zone deze inrit zullen nemen) zit de oplossing in een toekomstig aangepast verkeerslichtenplan. Conform het Actieplan Verkeerslichten moet een dergelijk dubbelrichtingsfietspad immers conflictvrij ingericht worden. De fietsers langs de R30 krijgen een afzonderlijke groenfase.
Deze nieuwe lichtenregeling zal niet ten koste gaan van de doorstroming op de R30. De blikvangers van het R30 Stationsomgevingsproject zijn immers drie nieuwe tunnels – passages voor fietsers en voetgangers - waardoor de actuele gelijkvloerse oversteken voor fietsers en voetgangers (op één na) geschrapt kunnen worden. Er worden dus fases in het huidige verkeerslichtenplan geschrapt waardoor het verkeerslichtenplan kan geherprogrammeerd worden ter hoogte van de Chantrellstraat, waardoor dit punt conflictvrij wordt.
In het project gebeurt ook de integratie van een voetpad langsheen de R30 en een zebrapad ter hoogte van het kruispunt Chantrellstraat . Op die manier kan ook een ander (minder urgent) verkeersveiligheidsprobleem opgelost worden  waarbij momenteel fietsers en voetgangers potentieel in conflict komen (door de huidige afwezige en/of ondermaatse infrastructuren) en krijgt de voetganger (zoals studenten VTI of Cactus-bezoekers) ook een duidelijke plaats op dit kruispunt.

Werden er alternatieve inrichtingen onderzocht voor fietsers ter hoogte van het kruispunt Chantrellstraat?
We onderzochten bij aanvang van de startnota twee alternatieve inrichtingen voor fietsers ter hoogte van het kruispunt Chantrellstraat.

  • Een fietsersbrug (waarbij fietsers zouden toekomen op het dak van de stationsparking): door de aanwezigheid van uitzonderlijk vervoer op de Chantrellstraat naar de R30 (Alstom transporteert hier dubbeldekstreinen over de weg) zou hier een hoogte van ruim 6,50 m overwonnen moeten worden. Als hier een comfortabele fietshelling voor ontworpen zou worden, zou die door een maximale hellingsgraad van 4% ruim 160 m lang moeten zijn. Dit bleek niet ruimtelijk inpasbaar.
  • Een fietsertunnel: dit bleek evenmin inpasbaar. Vlakbij bevindt zich immers een belangrijk fietskruispunt, namelijk waar fietsers hetzij rechtdoor (langsheen de R30) fietsen hetzij afslaan naar de Hendrik Brugmansstraat en zo naar de fietsenstalling van het station. Niet alleen zou ook voor die oplossing een lange hellingbaan nodig zijn (wel maar “4,50 m ” diepte), het zou ook betekenen dat het kruispunt op een -1 gesitueerd zou worden waarbij vooral de conflictpresentatie op dat nieuwe T-kruispunt problematisch is want bij wanden aansluitend op de T zou er geen zicht zijn op naderende = kruisende fietsers, of hoe je al een soort van verkeersplein zou moeten realiseren. Dit zou een zeer grote ruimtelijke impact kennen, zowel langsheen de R30 alsook op de Hendrik Brugmansstraat.
    Opteren voor een “ogenschijnlijk behoud van de bestaande toestand” klopt echter niet:
  • Het fietspad zal verruimd worden tot 4 m. Er komt een 2 m breed voetpad mét zebrapad over het kruispunt Chantrellstraat. Wil je al eens ervaren hoe zo’n ruim wegprofiel eruitziet? We realiseerden dit al in de Bargeweg.
  • De verkeerslichten zullen conflictvrij geprogrammeerd worden. Nu krijgen fietsers en auto’s op eenzelfde moment groen. Dit leidt tot conflicten tussen fietsers en rechtsafslaande auto’s. Die stroom auto’s zal nu een andere groenfase krijgen.

Het klopt dat dit kruispunt (in- en uitrit bussen/R30) infrastructureel niet wijzigt. Geïnspireerd door de kruising van de R30 door de vele voetgangers en fietsers (waar finaal gekozen wordt voor een tunnel / passage), werd ook onderzocht hoe de andere verkeersstromen “ongelijkvloers” georganiseerd konden worden. Dit bleek jammer genoeg niet mogelijk ter hoogte van de in-en uitrit van de bussen. Een tunnel in die omgeving is niet mogelijk omwille van de aanwezigheid van een belangrijke waterloop onder het kruispunt. Een brug bleek evenmin mogelijk want deze zou al vlug een helling van ruim 100 m vergen wat ruimtelijk niet eenvoudig in te passen zou zijn. Het zou ook een grote landschappelijke impact hebben op de Vesten (immers naast het busstation is er een “vergeten” stukje Vesten) én op de Brugse skyline. En uiteraard zou het ongelijkvloers brengen van de bussen niet lukken zonder het nog maar vrij recent vernieuwde busstation weer op te breken. Bij het integraal herdenken van de herinrichting van de R30 zou er ook gebotst worden op ruimtelijke, budgettaire en een reeks andere knelpunten.

Wat wél wijzigt is de programmatie van de verkeerslichten. Vandaag is er nog een conflict mogelijk omdat fietsers en bussen, rijdend langsheen de R30, op eenzelfde ogenblik groen krijgen. In de nieuwe verkeerslichtenprogrammatie zal dit conflictvrij gebeuren. De verkeersstromen zullen een verschillende groenfase krijgen waardoor de veiligheid op dit kruispunt er wél zal op vooruitgaan.

Uiteraard. De oefening voor de R30 wordt momenteel ook besproken met de private ontwikkelaar Group GL zodat de ontsluiting van de appartementen, handelszaken, … gegarandeerd blijft. Omdat de Hendrik Brugmansstraat voor het normale gemotoriseerd verkeer niet meer beschikbaar zal zijn (want shared space dat wil zeggen op maat van fietsers en voetgangers met spreekwoordelijke uitzonderingen voor leveringen en urgentiediensten), zal de Chantrellstraat omheen het (uit te breiden) stadsontwikkelingsproject doorgetrokken worden als dubbelrichtingsweg.

De parking verdwijnt omwille van één hoofdreden: aan de ‘buitenzijde’ R30 (kant station) is er thans een minimale en lokaal zelfs afwezige looplijn tussen het station(splein) en het kanaaleiland (met o.m. Cactus). Ook de fietsinfrastructuur is ondermaats. In functie van een comfortabelere en veiligere infrastructuur voor fietsers en voetgangers wordt de R30 beperkt opgeschoven naar de ‘binnenzijde’ (kant stad). Waar nu de parking komt, zal uiteraard niet de ring liggen wel het bestaande fietspad dat opschuift en dit ingebed in een mooie, groene buffer tot de aldaar aanwezige woningen.

Door het verdwijnen van de parking – en dat is een tweede motivatie – wordt de rol van de Ketsbruggestraat in het verkeersysteem nog kleiner (“slechts” ontsluiting van de woonstraat) wat kansen schept voor een betere kruispuntinrichting. Er is kortom geen ambitie om appartementen of zo te bouwen. Er wordt gekozen voor een kwalitatieve invulling van de ringzone mét het oog voor een goed nabuurschap.

De realisatie van de Vestenpassage onder de R30 betekent dat de huidige Kiss&Ride moet verdwijnen. Dit is op zich al een positief gegeven daar de toerit vandaag een zwart punt is (auto’s die rechts inslaan die in conflict komen met een fietser op het dubbelrichtingsfietspad). De Kiss&Ride wordt geïntegreerd in de Stationsparking. De huidige inrit van de Stationsparking wordt de inrit naar de Kiss&Ride. De uitrit van de Kiss&Ride gebeurt via de parallelle weg die langsheen het spoor loopt en dan uitkomt op de Chantrellstraat).

Het plan hieronder verduidelijkt de situering van de nieuwe Kiss&Ride-zone. Mede gekoppeld aan het stadsontwikkelingsproject en uiteraard in samenwerking met Interparking zal hierbij de huidige inrit van de Stationsparking opschuiven naar de huidige uitrit van de Stationsparking. Het voordeel is dat er zo extra opstelruimte wordt gecreëerd bij het inrijden van de parking wat de kans op filevorming op de Chantrellstraat en zelfs op de R30 verkleint.

Nu het concept (de startnota) werd verfijnd in een voorontwerp (projectnota) komt Minder Hinder (*) voor een eerste maal op de radar. Een eerste oefening werd al gemaakt waaruit bleek dat een minimale doorstroming op een aangepast 2 x 2 profiel mogelijk zal zijn tijdens de werkzaamheden. Geen knip gedurende weken of maanden op dit verkeersknooppunt. Slechts bij het inrijden van de Unesco-tunnel/passage zal de Koning Albert I-laan (ten noorden van de Unesco-tunnel) tijdelijk geknipt worden tijdens een weekend. Uiteraard werden deze en andere principes naar Minder Hinder geïntegreerd in het bestek voor het aanstellen van de opdrachtnemer. In het voorjaar van 2024 maakt de opdrachtnemer vanuit zijn expertise een meer gedetailleerde planning. Hierover volgt later (eens de vergunning definitief is) uiteraard nog communicatie naar de omwonenden en de Bruggelingen.
(*) Minder Hinder: werken uitvoeren zonder hinder is niet mogelijk. Toch is het belangrijk om de hinder voor de weggebruikers, omwonenden en ondernemingen maximaal te beperken. Een Minder Hinder plan wordt opgemaakt.

Een exacte fasering, laat staan een exacte timing – planning van de werken is nog niet gekend. Momenteel ligt de focus eerst op het finaliseren van het ruimtelijke en verkeerskundige concept. Vanzelfsprekend wordt de haalbaarheid van het concept niet uit het oog verloren. Zo werd een voorstel van fasering op hoofdlijnen reeds uitgedokterd en werd ook reeds een verkenning gemaakt van mogelijke Minder Hinder-maatregelen. Het spreekt voor zich dat een knip van de ring R30 niet op tafel lag. Dit zou immers voor zowel Stad Brugge als voor de Vlaamse overheid – Agentschap Wegen en Verkeer onbespreekbaar zijn. Het projectgebied is immers hét verkeersknooppunt van Brugge én dit voor alle vervoersmodi (fiets, bus, auto …). Eens er meer gekend is over de werken zal uiteraard hierover omstandig gecommuniceerd worden.

Het facet Minder Hinder wordt bewaakt in nauwe samenwerking met de lokale politie. Momenteel kunnen we hierover nog geen exacte uitspraken doen. Er zijn echter twee belangrijke parameters:

  1. Een definitief vergunbaar project: bij Steenbrugge is er thans een beroepsprocedure lopend.
  2. Een exact Minder Hinder-plan: voor beide projecten nog in opmaak waarbij we voor Steenbrugge sowieso weten dat een knip (geen brug) een realiteit zal zijn. Bij de R30-Stationsomgeving zal steeds (tenzij voor specifieke en korte periodes zoals bijvoorbeeld het inrijden van een brug) een 2 x 2 ringweg beschikbaar zijn. Deze werkzaamheden worden ook gefaseerd uitgevoerd.

Als de exacte planning en timing voor beide projecten gekend is, zal dit uiteraard ruim en zelfs via het Vlaams Verkeerscentrum, met wie we ook in dialoog zijn, bekendgemaakt worden.

Het Minder Hinder-plan is nog in volle evolutie. Tegen de zomervakantie van 2024 wordt dit plan nader verfijnd in dialoog met onder meer de politie. Het principe van de ovonde zal als basis dienen, maar met de volgende kanttekeningen:
De beweging over de Bargeweg zal niet door alle R30-verkeer te maken zijn, slechts door verkeer die een U-turn wenst te maken. De Bargeweg is de enige haalbare optie met de minste negatieve impact want de omrijfactor mag ook niet te groot mag zijn.
Op de Bargeweg worden in het Minder Hinder-plan bijkomende maatregelen genomen die ervoor zullen zorgen dat het voetgangersverkeer daar veilig kan blijven verlopen (er wordt ook rekening gehouden met het Cactusfestival).

Presentatie R30

Iets fout of onduidelijk op deze pagina?

Laat het ons weten

Volg ons op sociale media